Europese Unie

Het Verdrag van Lissabon

Doordenkers


- Kunnen kleine institutionele stappen de immense behoefte aan daadkracht van de Europese Unie beantwoorden?

- Kan een democratische verankering van de Europese Unie worden genegeerd, als er zo veel maatschappelijk bepalende beslissingen moeten worden genomen?

- Is de besluitvormingsprocedure de enige rem op institutionele doorgroei?

Trefwoorden

Europese Conventie, Hervormingsverdrag, intergouvernementele conferentie (IGC), ontwerpverdrag van Europese grondwet, reflectieperiode, Verdrag van Lissabon (VvL), Wijzigingsverdrag

 


Voorgeschiedenis

'Wij mogen blij zijn dat het bestuur al op veel domeinen overgenomen is door Europa'.
Etienne Davignon, voormalig lid van de Europese Commissie

Historiek. De voorganger van het Verdrag van Lissabon is het ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet voor Europa. Dat ontwerpverdrag werd in eerste instantie door de Europese Conventie geformuleerd. Nadien werd het tijdens een intergouvernementele conferentie door de Europese staatshoofden en regeringsleiders geamendeerd. Dat voorstel werd door 18 van de 27 lidstaten geratificeerd. Frankrijk en Nederland verwierpen het ontwerpverdrag tijdens een volksraadpleging (mei 2005). Daarop volgde een twee jaar durende reflectieperiode, die een diepe identiteitscrisis in Europa veroorzaakte.

Nieuwe start. Duits Bondskanselier Angela Merkel slaagde erin om de essentie uit het ontwerpverdrag van Europese grondwet te vrijwaren en te laten opnemen in een Wijzigingsverdrag, ook Hervormingsverdrag genoemd. De kunstgreep van Merkel bestond erin alle verwijzingen naar een mogelijke Europese staat in wording te verwijderen. Zodoende sneuvelden alle symbolen van Europa. In verklaring nummer 52 verklaren zestien lidstaten dat ze nog steeds houden van de symbolen van de EU. Frankrijk komt niet in die lijst voor.

'Er is nog geen eensgezindheid over het bestuursmodel dat de Europese Unie moet worden'.
Roman Herzog, voormalig president van Duitsland

Verdeeldheid. De Europese lidstaten zijn over een bestuursmodel voor Europa fundamenteel verdeeld. Enerzijds zijn er de federalisten die een sterk supranationaal bestuur willen boven de lidstaten. En anderzijds heb je de voorstanders van de intergouvernementele methode, die de Unie zien als een bond van staten, die hun soevereine beslissingsmacht houden en die in zeer beperkte mate delen. De huidige Unie is een compromis tussen beide, zegt Bernard Bulcke. Roman Herzog, voormalig president van Duitsland, waarschuwde Merkel om toch maar niet te snel te gaan met het ontwerp van Europese grondwet (later in Hervormingsverdrag gewijzigd, nvdr) omdat het voorstel in zijn huidige versie weinig soelaas biedt.


Vorm
Instellingen
Inhoud
Voorlopige conclusies

(14/02/2012)