Europese Unie

Uitbreiding van de Europese Unie

Trefwoorden

Absorptiecapaciteit, communicatie, criteria van Kopenhagen, draagvlak, inhaalbeweging, globalisering, goed nabuurschap, integratiecapaciteit, kostprijs uitbreiding, lotsverbondenheid, meerwaarde, normen en waarden, open karakter, perceptie, periferie, populisme, pre-toetredingssteun, publieke opinie, ratificatie, samen beter, samenlevingsmodel, vrede en stabiliteit, vrijwaringclausules, wereldmacht,

Doordenkers

Inleiding

'De uitbreiding van de EU was geen vrije keuze. Na de Koude Oorlog was er geen politiek alternatief.'
Bernard Bulcke – De Standaard - 2 januari 2007

Logica. Uit de logica van de Europese Unie volgt dat samenwerking en coördinatie positief zijn voor de deelnemers, maar niet-deelnemers min of meer uitsluit. Voor buitenstaanders, lees buurlanden, wordt het in deze omstandigheden moeilijk om toetreding te ontwijken als zij de meerwaarde van de Europese Unie niet willen mislopen.

Versterking. Een verenigd Europa versterkt de onderliggende waarden waarop de EU is gebouwd: democratie, rechtstaat, eerbiediging van de mensenrechten en bescherming van minderheden. Europa kan daardoor een nog volwaardiger rol spelen in de internationale en economische ontwikkelingen die de wereld steeds meer beïnvloeden. (BOP)

Wachten kan niet. De EU heeft voor een big-bangscenario gekozen. Wachten tot iedereen klaar is kan evenmin, zegt Dirk Sterckx (lid van het Europees Parlement). Men moet op een bepaald moment een beslissing nemen. (ESIC debat op 3/12/02)

Zijn de nieuwe landen klaar? Het antwoord is zonder meer neen. Commissaris Verheugen dreigt ermee geld in te houden dat aan de nieuwe lidstaten werd beloofd. Net zoals bij vorige uitbreidingsgolven, kan de Commissie de zogenaamde economische vrijwaringsclausules opleggen. De Commissie kan landen onder curatele plaatsen die niet aan de normen voldoen. (De Standaard - Bernard Bulcke - 3 november 2003)

Sneltrein. Per 1 mei 2004 traden 10 nieuwe lidstaten toe. Waaronder acht ex-satellietlanden van Rusland. De grootste toetredingsgolf ooit. Die 10 nieuwe lidstaten (EU-10) zijn veel minder welvarend dan de 15-onthalende lidstaten (EU-15). Op 1 januari 2007 traden Roemenië en Bulgarije toe. Deze staten zijn nog armer. Voor 2014 staat eventueel de toetreding van Turkije op de agenda. Ook Kroatië en de westelijke Balkan mogen niet worden vergeten. Ook zij horen volgens de geldende opvattingen tot de Europese familie.


'De uitdaging van de uitbreiding valt samen met de low-costcompetitie van de rijzende Aziatische reuzen die in sneltempo afkomen op de logge Europese economieën'.
T. Garton Ash – 5 januari 2007


Succesverhaal. Uit een recent rapport van de Europese Commissie blijkt dat de oostwaartse uitbreiding van de Europese Unie een economisch succesverhaal is. De nieuwe EU-lidstaten maken een economische inhaalbeweging, trekken extra investeringen aan en zien hun bbp (bruto binnenlands product) stijgen. De gevreesde massale migratie uit Oost-Europa en de verhuizing van jobs en bedrijven uit de EU-15 zijn uitgebleven. Roemenië lijkt een uitzondering te zijn met economische migratie naar voornamelijk Spanje en Italië.

Niet overdrijven. Professor Filip Abraham stipt aan dat de gevolgen van de uitbreiding niet mogen worden overdreven. De meeste landen uit midden en oost-Europa hebben sinds de ineenstorting van het communistisch blok begin van de jaren negentig al uitgebreide handelsbetrekkingen opgebouwd met West-Europa. De toetreding tot de Unie zal bijgevolg niet de grote schok veroorzaken. En hij nuanceert : 'De Europese Unie is voor die LMOE een belangrijke afzetmark. Maar omgekeerd is het belang van die landen in de uitvoer van de West-Europese landen eerder beperkt.' (De Standaard - 13/11/02 - Stefaan Michielsen).

Russische compensaties. Door de uitbreiding moet Rusland bepaalde privileges, die het Europa toezegde, ook toepassen op de nieuwe lidstaten. Voorts verliest Moskou bepaalde privileges die de oud-communistische landen Rusland hadden toegezegd. Rusland eist daarom compensaties. (De Tijd – 15 en 23 april 2004)

Washington vraagt ook compensaties. De Verenigde Staten vragen om economische compensaties van de Europese Unie voor het nadeel dat ontstond als gevolg van de wijziging van de douanetarieven in de tien landen, die de Unie hebben vervoegd op 1 mei 2004. (Agence Europe – 18 mei 2004)

EU beperkt voedselinvoer. 8 procent van de voedselverwerkende bedrijven in de nieuwe EU-lidstaten mag zijn producten niet uitvoeren. Dat besliste de Europese Commissie. De producten van de betrokken ondernemingen mogen pas worden uitgevoerd als ze voldoen aan alle Europese eisen over voedselveiligheid. (De Tijd – JL – 16/04/2004)

EU-lidstaten schermen arbeidsmarkt af. Op 1 mei 2004 verdwijnen de grenzen tussen de vijftien EU-landen en tien nieuwe lidstaten. Maar steeds meer 'oude' lidstaten willen de arbeidsmarkt gesloten houden voor de nieuwkomers. In werkelijkheid kan het zeven jaar duren voor werknemers uit de vroegere Oost-Europese landen even makkelijk aan de bak kunnen in een ander EU-land, met dezelfde sociale rechten als de 'oude' burgers, zoals een werkloosheidsvergoeding en een ziekteverzekering. (De Tijd – KVH – 6/02/2004)

Evaluatie. Voor directeur-generaal Uitbreiding Landaburu gaat het bij de uitbreiding om een zeer complexe oefening. Een gelijke is er nooit geweest. Toch is het positief dat er objectieve criteria zijn om de vooruitgang van de kandidaten te meten: de criteria van Kopenhagen. Jaarlijks worden er evaluaties gemaakt per kandidaat. De Commissie heeft hierbij een grote vrijheid van appreciatie. De analyse van de tien kandidaten is de meest uitgebreide internationale audit die er ooit heeft plaatsgevonden. De Commissie moet uitzoeken wie er klaar voor is en wie niet.

Ter plaatse. De Commissie zal zich niet enkel beperken tot de rapporten van de betrokken regeringen, maar zal ook experts ter plaatse sturen om na te gaan of vanaf 1 januari 2004 de communautaire regelgeving in acht wordt genomen. De Commissie zou ook voorstellen om de toepassing van de vrijwaringsclausules uit te breiden tot andere niet-economische beleidsdomeinen zoals bijvoorbeeld het gerecht en buitenlandse zaken.

Nieuwe ambtenaren. Voor 2010 moeten bij de Europese Unie zesduizend vacatures opgevuld worden door personeel uit de nieuwe lidstaten. De aanwerving draait op volle toeren. De Commissie zal ongeveer 3900 mensen engageren, onder wie 3400 ambtenaren. Met negen nieuwe talen in de Unie zijn ook tolken en vertalers erg gewild. Ontelbare documenten moeten naar alle talen van de Unie worden omgezet. Het aantal vertaalde pagina's voor de Commissie zal stijgen van 1,5 miljoen in 2003 tot 2,37 miljoen in 2005. Tussen dit jaar en 2006 moeten naar schatting zestig vertalers per taal aangeworven worden. (De Morgen - PR - 3/04/2004)

Landbouwuitgaven. Na een vergadering van amper twee uur kondigden de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder en de Franse president Jacques Chirac aan dat ze een compromis hadden gevonden om de landbouwuitgaven fors te beperken. Het akkoord kwam er vlak voor de top van de leiders van de vijftien EU-lidstaten in Brussel over de uitbreiding met tien nieuwe landen. Schröder verkreeg van Chirac om de landbouwuitgaven te bevriezen vanaf 2007. Dat betekent een forse besparing voor de huidige lidstaten. Het landbouwbudget zal immers niet langer tussen 15, maar 25 lidstaten worden verdeeld. Enkel een jaarlijks indexpercentage van 1% is nog toegestaan tot 2013. (De Morgen - JC/FL - 25/10/2002)

(13/02/2012)

 

 

Uitbreiding van de Europese Unie
Grenzen van Europa
Turkse kandidatuur

(02/09/2009)