Europese Unie

Hoe werken de instellingen?

Doordenkers

- Is een efficiënt beleid mogelijk zonder homogene bevoegdheden?

- Is een efficiënt en effectief beleid mogelijk zonder evenwichtig uitgebouwde
instellingen?


Inleiding

1. Zie website van de Europese Unie >>>

 

2.Dagelijks bestuur in de Europese Unie

'Laat ons dromen, maar laat ons er ook over waken dat die droom in feiten wordt omgezet'.
Martin Luther King, voorvechter rassengelijkheid in de VS

Uniek. De Europese Unie is geen internationale organisatie van het klassieke type, noch een staat in wording. Zij staat er tussenin. Zij is, zoals Jean Monnet het eenvoudig uitdrukte, een nieuwe politieke vorm. Europa speelt in het internationale leven een belangrijke rol en kan, binnen de eigen bevoegdheden, bevelen geven en gehoorzaamd worden. Het is het grootste voorbeeld van gestructureerde internationale samenwerking. Die samenwerking steunt op een uitgewerkt rechtssysteem.

Succesvol samenwerkingsmodel. De Europese integratie, ook Europees project genoemd, is het grootste en meest ontwikkelende en succesvolle internationale samenwerkingsmodel ter wereld. Deze samenwerking kreeg een institutioneel kader dat steunt op een rechtssysteem waarin beslissingen kunnen worden genomen, uitgevoerd en waar ook sancties kunnen worden opgelegd.

Uniek kenmerk. Het uniek kenmerk waardoor de EU zich van internationale organisaties en unies onderscheidt, bestaat uit het burgerschap van de Unie. Sinds het Verdrag van Maastricht zijn de burgers van de lidstaten tevens burgers van de EU. Een Unie van burgers en lidstaten vooronderstelt dat er niet alleen sprake is van democratie op het niveau van de lidstaten, maar ook op dat van de Unie. De uitdaging van deze tijd ligt erin die doelstelling te realiseren, stelt Jaap Hoeksma, rechtsfilosoof en auteur (De Standaard - 30/01/2009)

Vernieuwing. De Europese integratie steunt op volgende inzichten:
- vreedzame samenwerking baat méér dan oorlog of fanatiek nationalisme;
- supranationale samenwerking steunt op loyaliteit en een rechtssysteem;
- de bewaking van het algemeen Europees belang wordt toevertrouwd aan een onafhankelijke instantie: de Europese Commissie;
- geschillen worden binnen het rechtssysteem opgelost.

Samen beter. De Europese Unie wil een ruimte van vrede, vrijheid en welzijn ontwikkelen, met als leidraad: samen doen, wat beter samen kan worden gedaan, om te profiteren van schaalvergroting en de meerwaarde van samenwerking.

Legitimiteit. De Europese unie verzoent verschillende vormen van legitimiteit (Europees en nationaal) met elkaar. Federale en confederale elementen gaan in de Europese Unie samen. De machtsdeling in de Europese Unie verschilt fundamenteel van gekende federale of nationale politieke modellen.

Vrijwaring? Europa werd door nationale staten in het leven geroepen. Was het die staten (via hun regeringsleiders) er in de eerste plaats om te doen de nationale soevereiniteit te vrijwaren en te recupereren. Of wensten zij door samenwerking en gedeelde bevoegdheden de afgebrokkelde soevereiniteit te revitaliseren?

Communautaire bevoegdheden:
- De bevoegdheden die aan de gemeenschappelijke instellingen werden overgedragen zijn belangrijk, maar hun uitvoering (door die instellingen) is beperkt, stelt Philippe de Schoutheete, voormalig Permanente Vertegenwoordiger van België.
- De uitvoering van de beslissingen is meestal volledig gedecentraliseerd en ligt ofwel bij de nationale staten (via de Raad van ministers, die als uitvoerende macht optreedt) ofwel bij de regio's met constitutionele bevoegdheden, slechts uitzonderlijk ligt die bevoegdheid bij de Commissie.
- De opvatting over wat beter op gemeenschapsniveau, of onvoldoende op het nationaal niveau wordt gerealiseerd evolueerde in de loop van de tijd.
- Het principe van de subsidiariteit en de proportionaliteit regelt de machtsuitoefening op verschillende beslissingsniveaus. Subsidiariteit is een politiek concept waarvan de toepassing op een subjectieve invulling steunt.
- Sommigen vinden dat het optreden van de Unie tot het strikt noodzakelijke moet worden beperkt: dat is de regel van de niet-inmenging. Voor anderen moet de Unie worden verplicht om in te grijpen indien de lidstaten tekortschieten: plicht van de complementariteit (Ph. de Schoutheete). Dit zijn de grondslagen van de subsidiariteit en de proportionaliteit.
- De budgettaire middelen en de administratie van de Europese Unie worden door de lidstaten opzettelijk beperkt gehouden. Zodoende willen zij de macht van de Commissie, die de aanzet tot een gezamenlijk optreden kan nemen, zo veel mogelijk beperken.

Grens. De grens tussen de politieke beslissers en de centrale administratie (de Commissie), die enkel voorstelt, moet klaar worden getrokken. Zo niet zit men in een ongewenste technocratie zonder politieke verantwoording.

Acquis communautaire. Letterlijk vertaald in: het gemeenschappelijk verworvene. Omsluit grosso modo het geheel van wetgeving en van interpretatieve rechtelijke uitspraken. De wetgevende bevat: verdragsrechtelijke, interinstitutionele en uitvoeringsbesluiten. Ook de nieuwe lidstaten moeten het geheel van het acquis in hun nationale/regionale wetgeving overzetten en toepassen.

Behoud. De nationale regeringen wensen de macht en controle over een hybridisch Europees politiek systeem te behouden. Het vrijwaren van de nationale belangen is meestal een misleidende presentatie van de zogenaamde legitimering van de quasi exclusieve macht van de regeringen (in de Europese besluitvorming). Het gelijkstellen van het belang van de regering met het belang van de bevolking blijkt helemaal niet te kloppen.

Boven uit. Nick Clegg, lid van het Europees Parlement voor libdem VK, schreef het essay 'Restoring legitimacy: Parliaments and the EU', uitgegeven door Federal Trust, met voorstellen om de parlementaire democratie in de EU te versterken. Voor Nick Clegg kan er geen enkele democratische participatie in de EU ontstaan die van boven komt. Democratische betrokkenheid wordt opgebouwd met politici en nationale instellingen waarmee de kiezer zich gemakkelijker kan identificeren.

'De komende jaren komt de echte bedreiging van de Europese (vier basis-) vrijheden (van de interne markt, nvdr) niet van de gevreesde bureaucraten van Brussel, maar van de panikerende regeringen van de lidstaten. '
Gideon Rachman, columnist Financial Times

Frans voorzitterschap. De Franse president Sarkozy beloofde Frankrijk opnieuw in het centrum van Europa te plaatsen. Daar slaagde hij wonderwel in. Een opmerkelijk Europees akkoord in het vooruitzicht van de conferentie van Kopenhagen (december 2009) over de klimaatverandering werd goedgekeurd, zo ook een 200 miljard euro stimuleringspakket voor de economie (waarvan slechts 5 miljard met Europees geld). Velen noemden Sarkozy de juiste man op de juiste plaats. In ieder geval heeft hij met veel overtuiging een aantal onderwerpen bespreekbaar gemaakt. Anderen hebben kritiek op zijn persoonlijke stijl en op zijn gedachtengoed. Zijn diagnoses blijken wel te kloppen, maar zijn gedachten over de uitvoering blijken in de praktijk nog sterk aan te leunen bij intergouvernementele samenwerking. Publiek verklaarde hij dat de Europese Commissie teveel macht heeft en dat die macht bij de nationale regeringen moet blijven (2e semester 2008).

Tsjechisch voorzitterschap. Vindt plaats tijdens het eerste semester 2009. Komt na een zeer ambitieus Frans voorzitterschap waarin de Franse president Sarkozy permanent de show stal. De Fransen deden tijdens het Tsjechische voorzitterschap nog steeds alsof ze voorzitter waren, door er een aantal initiatieven door te duwen. Als prioriteiten stelden de Tsjechen de drie E's voor: economie, energie en externe relaties. Concreet: de vrije beweging van arbeid en van diensten (vooral uit de nieuwe lidstaten). Ook de Agenda van Lissabon, met groei en tewerkstelling als aandachtspunten. De diversificatie van de energiebevoorrading, een gemeenschappelijk energiebeleid en het samen onderhandelen over energieleveringen staan centraal voor het energiebeleid. Op 24 maart werd premier Mirek Topolanek in zijn parlement weggestemd. Lastig omdat zijn land nog voorzitter is tot eind juni. Een technocraat vervangt hem tot de volgende verkiezingen. De geloofwaardigheid van Tsjechië wordt wel gehinderd door de president, Vaclav Klaus, die geen gelegenheid liet liggen om zijn afkeer voor Europa te tonen. In het eerste semester 2009 werden de Tsjechen geconfronteerd met het beleg door Israël van de Gazastrook, de onderbreking van de gasleverantie aan Europa als gevolg van een Russisch-Oekraïens conflict en de institutionele problemen als gevolg van de verwerping van het Verdrag van Lissabon door de Ieren (of hoe de Ieren over de streep te trekken met toezeggingen van de EU). Ook het Oosters Partnerschap (nauwere samenwerking tussen de EU en landen uit de Kaukasus) zag het daglicht tot groot ongenoegen van Rusland (1 sem 2009).

Zweeds voorzitterschap. Tijdens het tweede semester 2009. De opdracht van Zweden is niet te onderschatten. De uitdagingen zijn: de economische crisis (evaluatie en eventuele bijsturing van het stimuleringsplan voor Europa), de besprekingen over een Europees klimaatplan (de grote lijnen werden reeds onder Frans voorzitterschap vastgelegd), benoemingen voor Europese topfuncties (waarvan twee nieuwe), de ratificatie van het Verdrag van Lissabon door Ierland en door nog drie andere lidstaten (met verschillende soorten bezwaren).

Volgende voorzitters. Na het Zweeds voorzitterschap volgen in 2010 Spanje en België. Reeds nu wordt het Belgisch voorzitterschap voorbereid. Dat geschiedt met de trojka: Spanje, België (tweede semester 2010) en Hongarije. Telkens hernieuwt zich deze trojka: met de voorgaande en volgende voorzitter. Zodoende wordt continuïteit nagestreefd. Om het Belgisch voorzitterschap voor te bereiden heeft de staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken en het Egmont-instituut een ruime bevraging georganiseerd bij het middenveld waar zowel mondelinge bijdragen als geschreven teksten welkom waren. Een synthese document werd inmiddels verspreid door de staatssecretaris (25/6/2009).

Europese verkiezingen. Deze directe verkiezingen vonden plaats van 4 t/m 7 juni 2009 in de 27 lidstaten. Vier lidstaten kennen verplichte verkiezingen: België, Cyprus, Griekenland en Luxemburg, de 23 andere houden niet-verplichte verkiezingen. De kiessystemen verschillen van land tot land, wat betreft de nationale,regionale, provinciale en gemeentelijke belastingen. Bij de Europese verkiezingen wordt voor heel de Europese Unie de proportionele vertegenwoordiging toegepast. De helft van de 732 zitjes in het halfrond wordt ditmaal ingenomen door eerstejaars. Ruim 35 % van de parlementsleden is vrouw. 60 % van de 6100 personeelsleden van het parlement en in de fracties zijn vrouwen.

Opkomst Europese verkiezingen. Slechts 43,1 % van de stemgerechtigde Europeanen bracht effectief een stem uit. De woordvoerder van Barroso wijt dit lage cijfer aan het feit dat het gaat om verkiezingen voor een parlement waar geen regering uit voortkomt. Volgens de Commissie moet het antwoord op de lage belangstelling vooral worden gezocht in méér communicatie. De onderwerpen waar Europa aan werkt moeten meer besproken worden op nationaal niveau (De Tijd – DDW – 9/6/2009). Nauwelijks gaat het over de politieke keuzes die in het Europees Parlement gemaakt kunnen worden. Het negatieve gevoel hangt in veel landen samen met de verdere uitbreiding van Europa. Dat een moslimland lid van de Unie zou worden, is voor velen in de huidige lidstaten een brug te ver. De politieke partijen moeten hun aanpak wijzigen en duidelijk maken dat de Europese verkiezingen gaan over de vraag: welk soort van Europese Unie wensen de kiezers? (juni 2009)

Het Parlement is er voor de burgers. De kiezers moeten weten dat hun keuze medebepalend is voor de oriëntatie van het beleid. Het Europees Parlement speelt nauwelijks mee als er in Europa grote politieke onderwerpen aan de orde zijn, die de burgers politiek beroeren. Toch houdt het Parlement zich voortdurend met de belangen van de burger bezig. Verkiezingen waarvan de inzet niet duidelijk is, mobiliseren niet. Andere argumenten zijn: 'onvoldoende kennis van de inbreng van het Europees Parlement' (64 % volgens Eurostat), de overtuiging dat hun stem 'niets zal veranderen' (62 %) en 'onvoldoende geïnformeerd zijn om te gaan stemmen' (59 %). De toename van de politieke apathie is geen exclusief Europese zaak. De rol die het Europees Parlement speelt, verschilt van die van de nationale parlementen (juni 2009).

Meerwaarde van het Europees Parlement. Nog steeds wordt het mandaat van europarlementslid niet aanzien als een functie met grote verantwoordelijkheid. Wat wij hier doen, zegt europarlementslid Bart Staes, komt nauwelijks in de media. Europa is moeilijk en vraagt stielkennis, zowel van de parlementsleden als van journalisten. Veel europarlementariërs werken zeer hard en zijn ontgoocheld over de weinige aandacht en erkenning die ze krijgen voor hun werk. Nog steeds wordt niet algemeen erkend dat het Europees Parlement het grootste democratische supranationale parlement ter wereld is met de grootste macht. Dit Parlement is de enige direct verkozen supranationale instelling. Het is geenszins de praatbarak waar eurosceptici het over hebben. Méér dan 80 % van de nationale en regionale wetgeving is een omzetting van Europese wetgeving. Het gros van deze Europese regelgeving gaat door de handen van het Europees Parlement, dat het Europees belang vertegenwoordigt en niet schroomt om de nodige veranderingen aan te brengen (soms tegen de zin van de nationale regeringen). Volgens Alain Duhamel in Libération verwerpt de meerderheid van de bevolking niet Europa, maar wel de werking van de Europese instellingen. Wanneer het Verdrag van Lissabon geratificeerd is zal het Europees Parlement ongeveer 40 extra medebeslissings- domeinen verwerven (juni 2009).

Resultaten van de verkiezingen. De christen-democratische EVP blijft de grootste fractie met 267 zitjes. Inmiddels verlieten de Britse conservatieven en de Tsjechische conservatieven van Mirek Topolanek de EVP. De socialistische PES valt terug op 159 zitjes. De liberale fractie ELDR telt 81 zitjes. De Groenen/EVA tellen 51 zitjes. EVP-voorzitter Wilfried Martens trok volgende les uit de resultaten: 'De democratische krachten die de Europese Unie groot maakten – de christen-democratische EVP, de socialisten en de liberalen – moeten samenwerken om een stabiele politieke macht te vormen als tegengewicht tegen de extremisten, populisten en eurosceptici (juni 2009).

Fractievorming moeilijker. In het nieuwe parlement wordt de vorming van groepen (fracties) moeilijker dan voorheen. Het vormen van een groep geeft de leden ervan toegang tot een gezamenlijke administratieve staf, tot het bureau van het Parlement, het voorzitterschap van een commissie en meer spreektijd. Voortaan zijn er 25 leden nodig (voorheen 20) waarin minstens 7 lidstaten (voorheen 5) vertegenwoordigd zijn. Omdat het voorstel politiek zeer gevoelig ligt werd een tussenoplossing aanvaard. De voorzitter van het Parlement kan na overleg met de andere fractieleiders een uitzondering toestaan (juni 2009).

Herschikking aantal zitjes voor België. Bij de verkiezingen van juni 2009 verliezen Vlamingen en Franstaligen elk een zetel. Deze herschikking voor alle lidstaten wordt in het Verdrag van Lissabon opgenomen. Dat betekent voor Vlaanderen 13 zetels, Franstaligen 8 en één Duitstalige. Over vijf jaar moet Vlaanderen een Europees zitje afgeven (nog 12) aan de Franstaligen (op 9). Oorzaak is de terugloop van circa 11.000 Vlaamse stemmen in Brussel (juni 2009).

Inspraak parlement voor topfuncties. Het rapport van Jean-Luc Dehaene formuleert daarover een aantal aanbevelingen. Dit rapport werd goedgekeurd door de Commissie institutionele aangelegenheden en de plenaire vergadering van het Europees Parlement (maart 2009). Het Parlement wil de benoeming van de voorzitter van de Europese Commissie volgens de regels van het Verdrag van Lissabon afhandelen (hoewel nog niet geratificeerd). Het Parlement wil zekerheid dat de voorzitter van de Europese Raad zich beperkt tot het uitzetten van een algemene beleidsoriëntatie en zich niet inlaat met routinematig wetgevend werk. Het rapport pleit voor de aanstelling van de voorzitter van de Europese Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger voor het Externe beleid in juli en de rest van de Commissie in oktober 2009. Kortom het Parlement wil inspraak in de keuze van de voorzitter en de commissarissen. Hoewel goedgekeurd in plenaire heeft Hans Pöttering, de voorzitter van het Parlement, samen met de fractieleiders speciale redenen ingeroepen om die beslissing voor meer inspraak te laten annuleren. Zware druk vanwege bepaalde nationale regeringen heeft de voorzitter van het Parlement tot die beslissing aangezet. Het is geen blijk van grote onafhankelijkheid. De officiële reden is dat het voorstel de Ieren kon bruuskeren die het Verdrag van Lissabon nog moeten goedkeuren. De echte reden is volgens insiders, dat de staatshoofden en regeringsleiders de zaak absoluut in eigen hand willen houden, net zoals de rest van de topbenoemingen (maart 2009).

Eerste zitting EP. Tijdens hun eerste vergadering na de verkiezingen koos het Europees Parlement zijn nieuwe voorzitter: Jerzy Buzek (Pool en lid van de EVP). Na 2 ½ jaar zal hij worden opgevolgd door Martin Schulz (Duitser, nu fractievoorzitter bij de socialisten). Ook de voorzitters en de leden van 20 permanente comités en 2 subcomités, samen 688 plaatsen, moeten nog worden aangeduid. Ook deze invulling zorgt voor behoorlijk wat politiek getouwtrek.

Hoogtepunt wetgevend werk van het EP. Voor de legislatuur van 2004-2009 kunnen volgende hoogtepunten worden vermeld: verwerping van de kandidatuur van Rocco Buttiglione (10/2004), verwerping voorstel inzake software patenten (7/2005), verwerping van de havenrichtlijn (1/2006), goedkeuring van de dienstenrichtlijn (2006), namen passagierslijsten naar de VS (5/2006), goedkering REACH-richtlijn (12/2006), goedkeuring van een klimaatveranderingsakkoord (12/2008), reglementering financiële markten.

Output van de commissie. Reeds sedert haar aantreden in 2004 wordt de Commissie Barroso verweten niet dynamisch genoeg te zijn. Volgens Karel De Gucht 'speelt ze haar rol van motor niet' (initiatiefrecht). Graham Watson (ELDR) stelt vast dat de Europese Commissie de laatste drie tot vier mandaatperiodes in groeiende mate een openbare dienst, een overheidsadministratie geworden is die niet langer een politieke rol speelt. De Commissie kan de sterkste Europese instelling zijn, op voorwaarde dat het juiste leiderschap wordt getoond, besluit Watson. Bij de aanvang van Barroso I in 2004 was men reeds getuige van het moeilijk op gang komen van de nieuwe bestuursploeg. Toch stond het programma van Barroso prioritair in het teken van groei en jobs evenals van de economische vernieuwing, die Europa tegen 2010 competitiever moest maken. Ook tegen het einde van haar mandaat 'produceert' de Commissie ook minder wetgevende initiatieven. (juni 2009)

Barroso commissievoorzitter Martin Schulz, fractieleider voor de PES: 'Barroso toont een gebrek aan actiebereidheid en steekt verder zijn hoofd in het zand'. Andere kritieken luiden: de wil van Barroso om controverse te vermijden, een gebrek aan visie en charisma. Barroso mist leiderskwaliteiten en heeft nooit een wervend Europees project voorgesteld, stelt Bruno Tuybens (Sp.a). Barroso is geschikt in tijden van hoogconjunctuur, maar in moeilijke tijden is hij minder goed. De Commissie stelt minder 'harde wetgeving', wel meer zachte wetgeving voor. Men interpreteert de houding van Barroso als een onderwerping aan de wensen van de grote lidstaten (vooral Parijs, Berlijn en Londen) (juni 2009).

Barroso wil zichzelf opvolgen. Na lang gissen bevestigde Barroso zich officieel kandidaat te stellen voor een nieuw mandaat van vijf jaar. Hij is voorlopig de enige kandidaat. Hierbij kreeg hij de steun van de EVP en van de voltallige Europese Raad (waarin ook socialisten en liberalen zetelen). Hij wordt zodoende beloond voor hetgeen hij niet gedaan zou hebben. Het Europees Parlement eist inspraak in de keuze van de voorzitter van de Commissie. Bovendien zijn de socialistische en liberale fracties in het Parlement hoofdzakelijk anti-Barroso. Om zich niet uit te sluiten van de race naar topfuncties in het EP zullen beide fracties wel met de EVP een soort tripartite vormen. Ze zullen de druk op Barroso handhaven opdat hij met een degelijk actieprogramma voor de volgende legislatuur naar buiten komt. Het EP formuleerde zelf zeven eisen: een nieuw stimuleringsplan, een tewerkstellingspact, een charter met vrouwenrechten, een pact voor sociale vooruitgang, een betere regulering van de financiële markten, een hernieuwde solidariteit onder de lidstaten en een routeplan voor een globale New Deal. Het Europees Parlement verdaagde haar beslissing over de kandidatuur van Barroso naar oktober 2009. (juni 2009).

Frans-Duitse alliantie. Hoewel Duitsland het Frankrijk van Sarkozy met argwaan bekijkt, toch mag er gewag gemaakt worden van een feitelijke alliantie. Frankrijk pleit openlijk voor een alliantie (de anderen spreken van een directorium) tussen de zes groten van Europa (Frankrijk, Duitsland, VK, Italië, Spanje en Polen). Inmiddels trekken Frankrijk en Duitsland al een wissel op de toekomst. Hun feitelijke steun aan Barroso (voor een tweede ambtstermijn als voorzitter van de Commissie) heeft een prijs. Beide landen verwachten een doorslaggevende invloed bij het verdelen (in hun voordeel) van de zware bevoegdheidsportefeuilles en later bij het uitstippelen van het beleid van de Commissie. Bij een eventuele kiesoverwinning van de Conservatieven in het VK mag men aannemen dat het VK zich zal hebben gemarginaliseerd, hetgeen Frankrijk en Duitsland een grote vrijheid en overwicht zal geven. De kleinere lidstaten zijn gewaarschuwd (juni 2009).

Directorium? Betekent dat een beperkt aantal grote lidstaten informeel en op voorhand akkoorden bedisselen en deze akkoorden opdringen aan de andere lidstaten. Frequent en sedert geruime tijd vergaderen deze grote lidstaten apart, tot grote verontwaardiging van de andere lidstaten. Waarschuwingen en afkeuring weerhoudt hen niet. Deze informele ontwikkelingen kunnen echter de werking van de Europese instellingen ontwrichten. Institutionele hervormingen hebben daaraan nog niets kunnen veranderen. Ongecontroleerde dominantie door een kleine minderheid (van grote lidstaten) kan wrok en een verlies aan politieke legitimiteit veroorzaken. De zesmaandelijkse voorzitters en de voorzitter van de Europese Raad moeten de belangen van de kleinere lidstaten blijven vrijwaren (juni 2009).

Administratie versus politiek. Het tijdschrift New Europe in haar rubriek Kassandra (26/04/2009) brengt drie spijtige ontwikkelingen in de Europese Commissie onder de aandacht. Eerst. Een gebrek aan evenwicht tussen politiek leiderschap van de Commissarissen enerzijds en de administratie anderzijds (de ambtenarij van de Commissie). Zwakke leiding door de Commissarissen maakt de administratie sterker. Deze grotere invloed van hogere ambtenaren kan machtsmisbruik betekenen of ten koste gaan van de democratische werking, deugdelijk bestuur en zelfs de burger benadelen. Ten tweede. Het onderscheid inzake de promotiekansen tussen diegenen die op de kabinetten van de Commissarissen werken en de andere ambtenaren. Heden ontwikkelt zich een trend waarbij alleen de kabinetsleden aanspraak kunnen maken op de hoogste functies en dit ten koste van alle andere verdienstelijke ambtenaren die daar ook aanspraak op zouden kunnen maken. Zal commissievoorzitter Barroso wachten om in te grijpen voor er klachten zullen worden voorgelegd aan het Europees Hof van Justitie? Ten derde. De oververtegenwoordiging van Engelsen, Ieren of anglofielen in de kabinetten (men spreekt van gemiddeld 2 op 7 kabinetsleden per commissaris). Benevens de onbillijke verdeling is er politieke invloed die wordt uitgespeeld. Men mag aannemen dat de onwil van de Europese Commissie om meer toezicht op de financiële markten uit te oefenen het gevolg was van de directe invloed die de Engelse regering en de City uitoefenden. De negatieve gevolgen hiervan zijn alom bekend. Toch zal dat toezicht er komen als resultaat van Frans-Duitse druk. Helaas komt dat toezicht er in afgezwakte vorm met vele jaren vertraging (april 2009).

'De Europese Unie is intussen voor alle Europeanen belangrijker geworden dan de eigen nationale regeringen'.
Guy Tegenbos, De Standaard 1/07/2008

'Niettegenstaande alle voorspoed, geeft Europa weinig blijk van zelfvertrouwen. Het vreest achtergelaten, of uitgesloten te worden van overleg op wereldvlak. Het maakt zich zorgen over zijn identiteit.
Het aarzelt om verder uit te breiden.

Gavin Hewitt, BBC (2/2010 - E'Sharp)

Europa is goed voor u Het is de boodschap die Europese politici zouden moeten uitdragen. Alleen op die manier kan het gevoel groeien van wat Giscard d'Estaing de 'affectio societatis' noemde, de liefde voor Europa. En zoals de gewezen Franse president aangaf, hoeft dat Europees burgerschap niet in strijd te zijn met de eigen nationale identiteit. (De Standaard - 1/7/2010 - E. Neefs)

Nieuwe Europese Commissie Op 10 februari 2010 werd de voltallige nieuwe Commissie ingezworen in de lokalen van het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. De samenstelling is als volgt: 13 EVP, 8 ELDR en 5 socialisten. De legislatuur duurt vijf jaar. De commissievoorzitter begint aan een tweede termijn. Alle kandidaat commissarissen werden onderworpen aan een hoorzitting in het Europees Parlement. Op 9 februari 2010 heeft het Europees Parlement de Commissie met ruime meerderheid (488 stemmen voor, 137 tegen en 72 onthoudingen) zijn vertrouwen gegeven. In de Commissie is de commissievoorzitter de spelverdeler en de baas. (10/2/2010)

'Onze missie is niet de som van alle portefeuilles, maar wel een collectieve inspanning, die het engagement van alle commissarissen vergt om effectief samen te werken'.
José Manuel Barroso, commissievoorzitter (5/2010)

Nieuwe afspraken De nieuwe Commissie zal moeten werken in een totaal verschillende politieke context. De instemming van het Europees Parlement werd niet zomaar verworven. Er werd bedongen dat: (1) de commissievoorzitter elk jaar een State of the Union-verklaring zal afleggen voor het Europees Parlement, (2) de voorzitter van het Europees Parlement de wekelijkse vergadering van de Europese Commissie zal bijwonen, (3) de voorzitter van de Europese Commissie de tweemaandelijkse ontmoetingen van de fractieleiders in het Europees Parlement zal bijwonen wanneer de agenda onderwerpen van gemeenschappelijk belang opvoert, (4) de parlementaire commissievoorzitters (EP) als waarnemer zullen worden opgenomen in de delegaties voor internationale onderhandelingen, die geleid worden door de Commissie, (5) het Europees Parlement meer informatie zal ontvangen over internationale akkoorden, (6) het Europees Parlement een commissaris individueel niet kan wraken, maar de voorzitter van de Commissie wel kan aansporen om een commissaris, die het vertrouwen van het Europees Parlement verloor, te ontslaan, (7) tijdens de plenaire vergaderweken een vragenuur wordt ingelast waarop de voorzitter, de commissarissen en de Hoge Vertegenwoordiger ter verantwoording kunnen worden geroepen, (8) de commissievoorzitter op vragen van het Europees Parlement moet ingaan om wetgeving op te stellen. Al deze afspraken zullen in een interinstitutioneel akkoord worden gegoten. (10/2/2010)

Schaduw volksvertegenwoordigers Volgens het Verdrag van Lissabon telt het Europees Parlement 751 leden (het Verdrag trad in werking op 1 december 2009). Wel werden de Europese verkiezingen van juni 2009 gehouden volgens de regels van het Verdrag van Nice, dat slechts 732 leden voorziet. 19 nieuwe leden van het Europees Parlement worden verondersteld het Parlement te vervoegen. Vraag is hoe ze zullen worden aangeduid. Deze aanpassing houdt een wijziging van het Verdrag van Lissabon in en deze zou de samenroeping van een intergouvernementele conferentie vergen. Frankrijk stelt voor zijn twee bijkomende leden te kiezen uit de nationale vergadering. Deze idee wordt verworpen omdat europarlementsleden direct moeten worden verkozen en niet door een regering mogen worden aangeduid. (28/1/2010)

Voorzitter van de Europese Raad De functie van voorzitter van de Europese Raad werd ingevoerd door het Verdrag van Lissabon. Deze functie wordt méér fout dan correct 'president van Europa' genoemd. Uiteraard kent Europa geen presidentieel systeem. De kandidaat moet de steun genieten van Frankrijk en Duitsland en het juiste profiel hebben. De keuze viel op Herman Van Rompuy. Hij was, tijdens een kort premierschap, bij zijn collega's in de Europese Raad opgevallen omwille van een aantal belangrijke positieve karaktereigenschappen: consensusbouwer, overtuigingskracht, morele autoriteit, behendigheid, bescheidenheid, bereidheid om te communiceren en scherpe intelligentie. Uiteindelijk komt dit profiel overeen met de vage omschrijving in het verdrag. Van Rompuy zal de Europese Raad uitbouwen tot de belangrijkste besluitvormer in de EU. Hiermee wordt gebroken met de Europese doctrine van België die enkel de communautaire methode steunt. (2/2010)

Eigen accenten Voorzitter Van Rompuy wil het programma Europa 2020 (vervangt de Agenda van Lissabon) plaatsen in het kader van economische groei en tewerkstelling. Topconferenties werden voorheen telkens besloten met lange besluiten (die niemand leest). Voortaan wil Van Rompuy kortere besluiten met concrete taken, waarvoor de regeringsleiders een collectieve verantwoordelijkheid nemen bij de uitvoering. Macro-economische coördinatie vindt hij een grote prioriteit. Hij wil de onderhandelingskracht van de EU versterken in internationale onderhandelingen (Doharonde en klimaat). (2/2010)

'Waarom overhaast oordelen over de nieuwe instellingen? Deze instellingen zijn in evolutie en zullen hun waarde over een aantal jaar tonen'.
Alexander Stubb, Fins minister van Buitenlandse Zaken (European Voice - 23/9/2010)

Samengaan van oud en nieuw Het samengaan van het permanente voorzitterschap van de Europese Raad en het roterend voorzitterschap is een tegenstrijdigheid van het Verdrag van Lissabon. De roterende voorzitterschappen behouden het voorzitterschap van de vakraden, zoals financiën, energie, milieu, landbouw en transport en zullen daar proberen enkele eigen accenten in door te duwen. Ook het Coreper wordt nog voorgezeten door de roterende voorzitter. Maar het voorzitterschap van de Raad Buitenlandse zaken en dat van de Europese Raad zijn ze kwijt. Zonder veel publiek gerommel slaagde de Europese Raad erin, gebruikmakend van de crisis rond de euro en de financiële crisis, om de eurogroep, de ministers van financiën en de Europese Commissie te overvleugelen. Inzake besluitvorming trok de Europese Raad alle touwtjes naar zich toe. Met de functie van voorzitter van de Europese Raad wordt meer continuïteit in en slagvaardigheid van het beleid nagestreefd. (1/2010)

Afspraken met de voorzitter Herman van Rompuy beloofde het Europees Parlement na elke formele topvergadering van de Europese Raad verslag te brengen. Dat is meer dan in het verdrag vastgelegd. Met de voorzitter van de Europese Commissie maakte hij volgende afspraken: wekelijks zitten ze samen (tijdens een ontbijt) om het werk te verdelen en afspraken te maken. Ze zijn ook overeengekomen om samen te werken bij bilaterale toppen met derde landen en bij toppen van de G8 en G20. Ze zullen beide in de zaal zitten. Wie tijdens een vergadering spreekt hangt af van het onderwerp. Met de Hoge Vertegenwoordiger voor Extern beleid (HV) werd afgesproken dat Van Rompuy het woord zal voeren op het niveau van regeringsleiders van derde landen en dat de HV het woord voert op het niveau van de ministers van Buitenlandse zaken. (3/2010)

Rol van de voorzitter De Europese Raad is zonder twijfel de meest invloedrijke instelling van de EU. Zijn taak is, of althans zou moeten zijn, de EU impulsen te verstrekken over strategische richtlijnen en prioriteiten. In feite laat de Raad zich in met de 'diepe integratie'. De Europese Raad neemt vele niet-officiële en ongeregistreerde beslissingen, die het publieke debat kortsluiten en indruisen tegen behoorlijke transparantienormen. Voorzitter Van Rompuy is zo voorzichtig om de openheid en de toerekenbaarheid niet te vergroten. Hij probeert in tegendeel de groepsgeest in de Raad te verbeteren, hij betrekt de staats- en regeringsleiders frequenter in informele strategische werkgroepen om eigenaarschap te scheppen en de uitvoering van de besluiten te verbeteren. (New Europe - R. Grahn - 10/10/2010)

Hoge Vertegenwoordiger voor Extern beleid De aanstelling van de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger is een opportunistische beslissing geworden. Het zou een Engelsman worden. De Labourregering moest snel een kandidaat voorstellen en het werd Catherine Ashton. De buitenwacht wist enkel dat ze een harde werkster is, voor de rest was ze een onbekende. Nu krijgt Ashton kritiek omdat ze te weinig zichtbaar is. Ze moet echter tegelijkertijd de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) organiseren, en dat is geen kleintje. (2/2010)

'Als we samenwerken, kunnen we onze belangen verdedigen. Zo niet, worden de beslissingen voor ons genomen'.
Catherine Ashton, Hoge Vertegenwoordiger voor het Extern beleid

Uitdagingen voor een buitenlands beleid. 'De meeste lidstaten zijn niet bereid het buitenlands beleid op grote schaal naar de Unie over te hevelen. De grote zwakheid van de Unie is dat ze nog altijd geen eigen internationale agenda heeft. Ze heeft wel gemeenschappelijke standpunten, maar geen slagvaardig eensgezind buitenlands beleid. De wereld is niet onder de indruk van de soft power waarop de Europeanen zo graag prat gaan. Het gevolg is dat het grootste deel van de wereld nog altijd naar de Verenigde Staten kijkt voor de oplossing van grote problemen, en niet naar Europa'. (Mia Doornaert - 21/1/2010 - De Standaard)

'Wie zal de Amerikaanse President bij crisis eerst telefoneren in Europa? De eerste contacten zullen Berlijn, Parijs of Londen zijn. Zo willen de grote lidstaten het houden'.
Gavin Hewitt, BBC (E'Sharp - 2/2010)

Hoe ziet Ashton haar taak? 'Zij ziet twee kerntaken: door onderhandeling tot een standpunt voor de Europese Unie komen dat past binnen het buitenlands beleid enerzijds en die strategische allianties aangaan die de EU nodig heeft, anderzijds. Een zeer belangrijke factor is het samenbrengen van de politieke, militaire en economische belangen om uiteindelijk één visie te vormen, waardoor de buitenstanders Europa kunnen zien als een globale speler op wereldvlak. Wat kan Europa brengen wat verschillend is van hetgeen de nationale staten gebracht hebben? De grootste uitdaging, stelt Ashton, ligt erin datgene te ontwikkelen wat de Europese Dienst voor Extern Optreden uniek maakt. (E'Sharp - jan 2010 - S. O'Connor)

Spaans voorzitterschap Dit roterend voorzitterschap valt samen met de aanvang van de invoering van de bepalingen van het Verdrag van Lissabon. De Spaanse premier Zapatero en tevens roterend voorzitter voelde al meteen de verandering. Hij had het zich wel anders voorgesteld. De Spaanse prioriteiten werden geen succes, o.m. de ontmoetingen met andere continenten of grootmachten. Ze lagen te ver verwijderd van de agenda van de EU. De Amerikaanse president zegde in februari een geplande ontmoeting met de Europese leiders af, bij 'gebrek aan tijd'. Hij zou later komen. Toch een belangrijk signaal voor de EU. De Spaanse premier kon ook geen voorgrondrol meer spelen, vermits Van Rompuy die rol uitoefent. Naarmate het semester ten einde liep verdwenen ook de ambities van Spanje om resultaten te boeken tijdens zijn voorzitterschap. (1/7/2010)

Frans-Duitse as herleeft Zowel Merkel als Sarkozy denken eraan die as uit te breiden naar Groot-Brittannië en Polen. Dat Polen door Frankrijk wordt gevraagd is vooral belangrijk voor de verdere ontwikkeling van het Europees defensiebeleid. Bilateraal en Europees willen ze die samenwerking verder uitbouwen. Samen betekenen ze een groot politiek gewicht. Die Frans-Duitse as is al geruime tijd de motor die de Europese Unie doet draaien. Voorzitter Van Rompuy vindt dit goed nieuws, want dan krijgt hij een politiek sterkere Europese Raad. Frankrijk en Duitsland zijn erg verschillend van elkaar. Als zij samen een compromis bereiden, staat dat vaak model voor de rest van de EU. (2/2010)

Nieuwe Britse regering De Britse Conservatieven stevenen af op een verkiezingsoverwinning. De stevige anti-Europese retoriek van de Conservatieven is niemand ontgaan. Toch zijn er enkele lichtpunten. Zowel David Cameron als William Hague noemen zich zonder omwegen eurosceptici. Toch verklaarden Cameron en Hague in Davos dat ze een strategische beslissing hadden genomen om in de startperiode van hun regering geen confrontatie met Europa aan te gaan. De huidige Conservatieve Partij wordt o.m. samengehouden door een diepgeworteld wantrouwen ten aanzien van de Europese Unie. Cameron weet zeer goed dat twisten over Europa zowel het premierschap van Thacher als van Major hebben gekost. Hij kent de destructieve kracht van het euroscepticisme in zijn partij en indien dat zich ontketent, dan zijn de gevolgen niet meer te overzien. Toch kondigt zich een groot meningsverschil aan: de herziening van de Europese begroting (met o.m. de Britse korting). (4/2010)

'Hoe sterker Berlijn de eigen belangen voorop stelt, des te meer het de EU verzwakt'.
Philip Stephens (E'Sharp - juli 2010)

Welke rol speelt Duitsland? De Duitse regering heeft gelijk dat de monetaire unie maar werkt als al haar leden bereid zijn dezelfde regels in acht te nemen. Anderzijds geeft de interne markt Duitsland toegang tot winstgevende markten voor de Duitse industrie, waardoor de Duitse welvaart wordt ondersteund. De crisis in de eurozone is zowel politiek als economisch. De economische remedies zullen maar werken als de financiële markten overtuigd zijn dat er een onwrikbare politieke (Europese) wil aanwezig is om de euro te ondersteunen. De aarzeling van kanselier Merkel om Griekenland een reddingspakket te geven en een ruim financieel stabiliteitsmechanisme op te zetten hebben het vertrouwen van de financiële markten in de Spaanse, Portugese en Ierse economieën op een gevaarlijke wijze ondermijnd. Het succes van de Unie tijdens haar eerste vijftig jaar steunde op de overtuiging dat Frankrijk en Duitsland hun nationale en wederkerige belangen konden samensmelten. Als Duitsland de Europese integratie als een zero-gamespel (met winners en verliezers) aanziet, dan gaat de Europese Unie om zeep. (E'Sharp - 7/2010 - Philip Stephens, Financial Times)

Burgerinitiatief in de EU Indien minstens 1 miljoen handtekeningen (uit zeven lidstaten) worden verzameld dan moet de Europese Commissie wetgevend initiatieven, voorgesteld door de EU-burgers, in overweging nemen. Het vereiste aantal handtekeningen verschilt van land tot land. De grote lijnen zijn: zodra de handtekeningen worden verzameld onderzoekt de Commissie of het thema binnen de bevoegdheden van de EU valt. De vraag mag niet indruisen tegen de fundamentele waarden van de EU. De organisatoren moeten hun financiering rechtvaardigen. De handtekeningen moeten binnen het jaar verzameld zijn. Door de burger meer invloed te geven op de Europese agenda, kan de kloof met de Europese politiek kleiner worden, was de onderliggende idee. Zowel de Raad als het Europees Parlement stemden in met de uitvoeringsbesluiten. Het eerste burgerinitiatief veroorzaakt al meteen grote heibel. Milieubewegingen hebben 1,2 miljoen handtekeningen verzameld tegen het verbouwen van genetisch gewijzigde organismen in Europa en tegen genvoedsel. Op 9 december werden de handtekeningen overhandigd aan de Europese Commissie. Deze wil de vraag van de milieubewegingen voorlopig niet behandelen. (De Tijd - 16/12/2010 - kv)

'Een euro op Europees niveau uitgegeven, brengt meer op dan dezelfde euro uitgegeven op nationaal niveau'.
José Barroso, commissievoorzitter

Werkprogramma Commissie voor 2010 Het werkprogramma van de Europese Commissie voor 2010 werd op 31 maart 2010 medegedeeld door Barroso. Het bevat 34 strategische prioriteiten die in vier grote domeinen worden gegroepeerd. Dit programma ligt in het verlengde van de mededeling die Barroso voor het Europees Parlement deed om steun voor de nieuwe Commissie te krijgen. Die vier grote domeinen zijn: (1) aanpakken van de economische crisis en ondersteuning van Europa's sociale markteconomie (bevat 19 prioriteiten/initiatieven), (2) samenstellen van een burgeragenda die de bevolking in het centrum van het Europese optreden plaatst (bevat 10 prioriteiten/initiatieven), (3) ontwikkeling van een ambitieus en coherent extern programma met wereldwijd effect (2 prioriteiten/initiatieven), (4) modernisering van de EU-instrumenten en werkwijze (3 prioriteiten/initiatieven). Bij elk initiatief wordt vermeld wanneer een wetgevend initiatief publiek wordt gemaakt. (European Voice - 8/4/2010)

Belgisch roterend voorzitterschap Op 1 juli 2010 wordt België voorzitter van de Europese Unie. België wordt de twaalfde maal voorzitter. De vorige voorzitterschappen waren successen. Er is eensgezindheid over de ambities voor het roterend voorzitterschap, ook met de gewesten en gemeenschappen in België. Wat goed is voor Europa, is bijna altijd goed voor België, is de basisfilosofie. België zal als roterend voorzitter de vakraden leiden. Gewestministers zullen ook Europese ministerraden voorzitten, voor materies waar de gewesten of gemeenschappen bevoegd zijn. België heeft veel ervaring met Europese voorzitterschappen. Dit voorzitterschap werd reeds twee jaar voorbereid. De prioriteiten voor België liggen volledig in de lijn van de Europese agenda van lopende zaken. 'Vroeger bestond de taak van een roterend EU-voorzitter vooral uit het zoeken van een consensus tussen de lidstaten. Dat is nog altijd zo, maar daarnaast zoeken we ook een consensus met een meerderheid in het Europees Parlement, zegt Didier Seeuws, adjunct permanente vertegenwoordiger voor België bij de EU. Een goed voorzitterschap draait op een goed contact met de Europese Commissie, menen De Ruyt en Seeuws: 'De Commissie werkt zeer graag samen met België als voorzitter. We zijn immers zeer Europees, met respect voor de EU-instellingen'. (De Tijd - 29/6/2010 - kv/ddw)

Belgische prioriteiten De vijf prioriteiten zijn: (1) het overwinnen van de economische crisis en het voortzetten van de economische en financiële transformatie, (2) klimaat en milieubeleid en het objectief van een koolstofarme economie, (3) uitvoering van het Stockholmprogramma, (4) vooruitgang in verschillende sociale domeinen, (5) Europa's externe dimensie en het spreken met één stem. België wil ook scoren met sport (Wada-dopingsregels) en het Europese octrooi. (1/7/2010)

Hongaars voorzitterschap Vanaf 1 januari 2011 zit Hongarije, gedurende het 1e semester 2011, de Europese Unie voor. Tijdens het 2e semester volgt Polen. Voor beide nieuwe lidstaten wordt het hun eerste rit als EU-voorzitter. Hongarije wil zich hierbij laten inspireren door België. 'Voor ons telt de Europese agenda, zei Martonyl, Hongaars minister van Buitenlandse Zaken. Toch wordt het Hongaarse voorzitterschap in Brussel met begroet met een flinke dosis wantrouwen. Premier Viktor Orban heeft niet alleen dictatoriale trekjes, zijn partij Fidesz heeft een erg populistisch en nationalistisch discours. Er is een giftige cocktail van vriendjespolitiek en autoritair bestuur. (De Tijd - 24/12/2010)

Belgisch voorzitterschap. Het Belgisch voorzitterschap van de Raad van ministers heeft zowel succes geboekt door zijn stijl als door zijn inhoudelijke bijdrage. In drie grote domeinen werd een akkoord bereikt: de Europese begroting voor 2011, de wetgeving en de begroting voor de Europese Dienst voor Extern Optreden, regelgeving inzake de hedgefondsen en Europese toezichtorganen voor de financiële sector. Het was een voorzitterschap met een bescheiden profiel, waardoor de kans om compromissen te bereiken werd vergroot. Het voorzitterschap toonde grote bereidwilligheid om extra pogingen te ondernemen om tot een akkoord te komen. (European Voice - ST - 6/01/2011)

Hongarije wankele voorzitter. Hongarije is zijn EU-voorzitterschap begonnen met een valse start. Om economische hervormingen door te voeren, schaft premier Victor Orban kernfuncties van de democratie af (kortwiekt het Hongaars grondwettelijk Hof en de facto afschaffing van de Fiscale Raad) en schendt hij vitale Europese rechtsbeginselen (zes wijzigingen van de grondwet). Hij pleegt een fiscale overval op spaarders, discrimineert buitenlandse investeerders en muilkorft de media (Mediatoezichtsraad). Als Orban op 18 januari in het Europees Parlement in Straatsburg verschijnt, komt er vuurwerk. Ook Europese Conservatieven zullen hem bekritiseren. (De Standaard - DJE - 8/01/2011)

Hongarije draait bij. De Europese Commissie is tevreden met de Hongaarse belofte de omstreden mediawet aan te passen. Voorlopig komt er geen inbreukprocedure tegen Hongarije. De komende weken onderhandelt de Commissie met de Hongaren over wetsaanpassingen. (De Tijd - 2/02/2011)

Machtsgreep van Europa. Méér Europa is al decennia onze mantra. Maar dat sterke Europa kan blijkbaar ook minder toffe dingen beslissen. Europa morrelt vandaag aan de kern van ons sociaal-economisch model. Tot voor kort kon elke lidstaat nog zelf zijn begroting in elkaar knutselen, loonafspraken laten regelen door sociale partners of brugpensioenen organiseren. Deze sociaal-economische thema's behoorden tot de weinige domeinen waar de landen vrij veel manoeuvreerruimte hadden. Maar die tijd is voorbij. De Griekse crisis van vorig jaar heeft aangetoond hoe sterk de landen in de eurozone aaneengeklonterd zitten. Het Belgische verlangen naar een sterker Europa volgt de logica van de geschiedenis. Een strakkere Europese greep op onze sociaal-economische politiek is onvermijdelijk. Er woedt momenteel een zware discussie over hoe dat Europees economisch bestuur moet worden georganiseerd. In essentie komt dat neer op een ideologische strijd. (De Standaard - H. Vos - 4/03/2011)

Bescherming van de nationale belangen? De Britse regering stuurt een wet door het Britse parlement, genaamd de Europese Unie-wet, waarvan ze beweert dat ze het parlement en het volk groter medezeggenschap zal geven over de verhoudingen tussen het VK en de EU. De wet voorziet dat er bij een transfer van bevoegdheden van het nationale niveau naar Europa een referendum moet plaatsvinden. Ze noemt dit de 'referendum-grendel'. Als een verdragswijziging geen noemenswaardige overdracht van bevoegdheden inhoudt dan is een referendum overbodig. Deze Britse EU-wet zal in de toekomst VK's vermogen om Europese beslissingen te nemen op de proef stellen. (European Voice - ST - 3/03/2011)

Transparantie bij de naleving van EU-wetgeving. De Europese Commissie staat onder hernieuwde druk om de hand te houden aan de uitvoering van Europese wetgeving in de lidstaten en dit toezicht effectief en transparanter te maken. De ingebrekestelling legde de Europese Commissie een stapsgewijze procedure op die jaren kon aanslepen. Het Verdrag van Lissabon heeft een nieuwe en snellere procedure voorzien. Komt erop aan dat de Commissie die procedure gebruikt. De kritiek komt vooral uit het Europees Parlement, dat stelt dat de Commissie méér moet doen om de tekortschietende lidstaten in gebreke te stellen. De leden van het Europees Parlement wensen de publicatie van correlatietabellen die de opsomming geven van de stappen die de lidstaten nog moeten zetten om in overeenstemming te zijn met de Europese wetgeving. Deze tabellen werden in 2003 ingevoerd, maar de lidstaten keerden terug op de beslissing om deze tabellen te publiceren. Het huidige systeem blijkt te gevoelig te zijn voor politieke beïnvloeding. Er zijn gevallen bekend waar de Commissie dossiers klasseerde omdat ze politiek te gevoelig lagen bij de lidstaten. (European Voice - CB - 9/12/2010)

Euro-obligaties uitgeven? De voor- en tegenstanders hebben uitgesproken meningen. Voor prof. Paul De Grauwe, moet Europa eigen obligaties uitgeven om de crisis van de eurozone te bezwaren. Door eigen obligaties uit te geven, wordt een mechanisme gecreëerd en kunnen de Europese leiders bewijzen dat het hun menens is in de strijd tegen de interne instabiliteit van de eurozone en tegen het wantrouwen van de financiële markten. De Grauwe opperde de mogelijkheid om verschillende rentetarieven toe te passen op de euro-obligaties, opdat landen met een topkredietwaardigheid er zeker van zouden zijn dat ze niet meer moeten betalen dan vandaag. (De Standaard - 14/01/2011) De Europese Centrale Bank vindt de uitgifte van euro-obligaties niet wenselijk omdat dergelijke obligaties de budgettaire discipline zouden verminderen. Euro-obligaties zouden op korte termijn de druk van de financiële markten wegnemen, maar ook de prikkels voor een gezond begrotingsbeleid verminderen, beklemtoonde ECB-voorzitter Trichet. (De Tijd - WV - 22/03/2011) -

Verliest Ashton haar laatste vrienden? Catherine Ashton, EU's chef Buitenlandse Zaken, wordt van alle zijden belaagd en dat is niet alleen een persoonlijk probleem, maar ook voor de functie van Hoge Vertegenwoordiger (HV). Nicolas Sarkozy is tegen Ashton uitgevaren omdat zij zo passief staat ten aanzien van de tirannie in Libië. De andere regeringsleiders waren getuige hiervan en kwamen haar niet ter hulp. Twee standpunten geven een andere inhoud aan de functie van HV. Het eerste stelt dat de HV het Europese buitenlands beleid vorm geeft. Als de lidstaten van mening verschillen is het de taak van de PV om een consensus te helpen bereiken. Als de HV daar niet in slaagt dan zal hij zich onthouden. Het tweede stelt dat de HV werkt in opdracht van de lidstaten. De PV is geen beleidsmaker van rechtswege. De praktijk toont echter dat Ashton zich onderwerpt aan dit laatste standpunt. Haar wordt nu een gebrek aan ambitie, leiderschap en gedrevenheid verweten. (European Voice - TV - 24/03/2011)

Saneren topprioriteit EP. Een toekomstgericht sociaal-economisch beleid voeren is belangrijk. Maar het allerbelangrijkste de komende jaren is het saneren van de overheidsfinanciën. Dat is de stelling van het EP. 'Wij kunnen daar niet mee akkoord gaan', zegt sp.a europarlementslid Saïd El Khadraoui. 'Alle aandacht gaat naar het tekort en de schuld, maar overheden moeten nog manoeuvreerruimte overhouden, bijvoorbeeld in crisistijden. De socialisten wilden dat de tekortnorm van 3 procent zou worden versoepeld, als het geld naar noodzakelijke investeringen gaat. Niet alleen de cijfers mogen tellen, ook de kwaliteit van de uitgaven. Marianne Thyssen (CD&V) noemt het niet kunnen dat links de rechterzijde afschildert als harteloos. 'De sanering van de overheidsfinanciën is absoluut noodzakelijk, al was het maar om de vergrijzing te kunnen opvangen'. (De Tijd - DDW - 20 april 2011)

Voorstellen werkgroep EP. De plenaire debatten in het EP zouden moeten beperkt worden tot de dinsdag, woensdag en donderdag morgen. De namiddagen worden voorbehouden voor commissievergaderingen en vergaderingen van de politieke fracties zijn voor 's avonds. Bedoeling is de aanwezigheid van de parlementsleden te verhogen en het imago van het Parlement te verbeteren in de de media en bij de kiezers. Het panel zal ook aandringen op minder en kortere plenaire zittingen, maar voor méér werk in de comités. Deze voorstellen willen de kwaliteit van de debatten verhogen en agendaconflicten voor de parlementsleden vermijden. Deze voorstellen worden binnenkort in de conferentie van de parlementsvoorzitter en de vice-voorzitters besproken. (juni 2011)

Welke identiteit voor de EEAS? De Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) wordt kortweg ook de 'diplomatieke dienst' van de EU genoemd. Het Verdrag van Lissabon spreekt van de Permanente vertegenwoordiger (Cathy Ashton) die wordt bijgestaan door een Europese Dienst voor Extern Optreden. Het is een vreemde instelling: de Permanente Vertegenwoordiger treedt op in het buitenlands- en veiligheidsbeleid. Hij/zij rapporteert aan de de Europese Commissie en de Raad van ministers. Zijn/haar voornaamste instrumenten liggen buiten zijn/haar directe controle. De Commissie beheert de financiële instrumenten en biedt economische samenwerking aan, terwijl de lidstaten militaire en burgerlijke middelen aanbieden voor het veiligheidsbeleid. Voor de ambtenaren van de EDEO betekent zulks dat ze tegelijkertijd verschillende rollen vervullen in verschillende politieke contexten en in verschillende wettelijke kaders. De EDEO zal moeten vechten om haar samenhang te bewaren, en dit kan alleen door een overkoepelende identiteit te verwerven. Deze identiteit moet onafhankelijk zijn wie dit mandaat uitoefent. Er dient een duidelijk mandaat te zijn om een 'esprit de corps' te vormen en om aan de vereisten van een 21ste eeuw diplomatie te beantwoorden. Tenslotte moet die identiteit verankerd worden in een onderscheiden rol en in een specifieke bevoegdheidsafbakening. (European Voice - VM - 1/06/2011)

Scherpe kritiek op Ashton. Het verdrag van Lissabon creëerde de functie van Hoge Vertegenwoordiger, die over een eigen diplomatieke dienst beschikt, zodat de EU internationaal met één stem zou gaan spreken. Maar volgens Steven Vanackere stelt Catherine Ashton teleur. Haar diplomatieke dienst moest uitgroeien tot de centrale as waarrond de lidstaten zich kunnen organiseren. Bij gebrek aan zo'n centrale as die antwoorden biedt, analyses maakt en snel conclusies trekt, zijn het nu eens de Duitsers, dan weer de Fransen of de Britten die een deel van die rol overnemen. Bovendien, stelt Vanackere, moet Ashton zich concentreren op de grote dossiers, keuzes maken en zich niet verliezen in details. Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese raad, slaagt daar wel in. Ashton minder. Men kan aanvaarden dat sommigen sneller reageren dan Ashton, op voorwaarde dat ze op middellange en lange termijn werkt, en op super belangrijke thema's als energie. De woordvoerder van Ashton weerlegt vanzelfsprekend de kritiek van Vanackere. Het ligt niet alleen aan Ashton, ook de lidstaten dragen hun verantwoordelijkheid. Ashton kan niet spreken en handelen zonder consensus tussen de 27 lidstaten. Bepaalde leiders kunnen zelden aan de verleiding weerstaan om voor het peloton te gaan uitrijden en hun nationale belangen te laten primeren. (De Standaard - bar - 5/05/2011)

Ethische code EP. Het Europees Parlement is bijna klaar met een ethische code die belangenconflicten en corruptie in eigen huis moet vermijden. De fractieleiders van alle belangrijke politieke groepen in het Europees halfrond hebben een akkoord bereikt over de regels en principes van de ethische code. Betalingen of cadeaus in ruil voor standpunten in het parlementaire debat zijn expliciet verboden. Het aannemen van geschenken in het algemeen wordt aan banden gelegd. Tot nog toe moesten de europarlementsleden enkel melden, welke belangen en andere betaalde functies, bijvoorbeeld in raden van bestuur, ze opnemen buiten hun mandaat. De Europese Commissie heeft al een strenge gedragscode. (De Tijd KVH - 8/07/2011)

Barroso bijt van zich af. In een enthousiast onthaalde 'state of the union' beloofde de voorzitter van de Europese Commissie het Europees Parlement, in zitting in Straatsburg, dat hij als hoeder van het algemeen Europees belang het bestuur van de eurozone niet zal overlaten aan de grote lidstaten. Vooral het recente Frans-Duitse pleidooi voor halfjaarlijkse bijeenkomsten van de leiders van de zeventien eurolanden voedde de ongerustheid dat de grote lidstaten het roer van de eurozone in handen aan het nemen waren (er was ook een voorstel om Herman Van Rompuy tot Mr. euro te bombarderen). (De Tijd - 28/09/2011)

Een gemeenschappelijke politieke strategie. Catherine Ashton, Hoge Vertegenwoordiger voor Extern Beleid, verklaarde in haar eerste beleidsspeech (op 6/02/2010 in München), dat ze overtuigd is dat de EU niet kan rekenen op de zo hoog geprezen 'soft power'-onderhandelingsstrategie, maar in tegendeel - wanneer nodig - zich hard moet opstellen voor aangelegenheden van zowel buitenlands als binnenlands beleid. Deze nieuwe functie werd in het leven geroepen om Europa toe te laten een coherente internationale stem te geven. (New Europe - 14/02/2010)

'Zonder brede toekomstvisie is het Europees project tot mislukken gedoemd'
Guy Verhofstadt (09/2011)

Europa heeft nu drie keuzes. Dat vindt Joschka Fischer. Deze keuzes zijn : (1) voort aanmodderen zal de crisis alleen doen toenemen en rekken, (2) het opheffen van de eurozone betekent het einde van het Europese project en zal een onbeheersbare chaos verwekken, en tenslotte: (3) Europa kan vooruitgang boeken op de weg naar een effectieve economische en politieke unie. In deze laatste optie hebben de Europese leiders geen vertrouwen, omdat ze geloven dat ze hiervoor onvoldoende steun thuis genieten. Europa's passiviteit heeft reeds zichtbare negatieve effecten geschapen. De crisis ondermijnt reeds meer de grondvesten van de na-oorlogse Europese orde, namelijk de Frans-Duitse en transatlantische partnerschappen, die vrede en welvaart zonder voorgaande hebben gebracht in Europa. Deze partnerschappen herstellen vraagt om niets minder dan dringend vooruitgang in de richting van een sterk en verenigd Europa. (De Tijd - 5/09/2011)

Toekomstperspectief. Hans Achterhuis: 'Vanuit een inspirerend toekomstperspectief zouden concrete maatregelen betekenis kunnen krijgen.' Oscar Wilde zegde reeds: 'Ze kennen van alles de prijs, maar van niets de waarde'. Die uitspraak is ook geldig voor Europa zegt Achterhuis: 'als je ergens de waarde van inziet, wil het beschermen, koste wat kost.' De visie van premier Marc Rutte is: 'Europa betekent samen veel geld verdienen'. Het vergezicht van Verhofstadt toont ons de waarde van Europa en het gevaar als we die waarde veronachtzamen, zegt Achterhuis. (Trouw - 23/09/2011)

België voor communautaire methode. Europa moet de macht hebben om lidstaten terug te fluiten die hun begroting of hun concurrentiekracht laten ontsporen. Die macht ligt het best bij de Europese Commissie en niet bij Raadsvoorzitter Herman Van Rompuy. Dat heeft premier Yves Leterme gezegd in een toespraak voor de Europese denktank CEPS. Leterme is voorstander van meer macht op EU-niveau, maar dan wel volgens de communautaire methode. (De Tijd - DDW - 21/09/2011)

'De Europese Commissie zal veel politieker moeten worden.
Niet in de zin van partijpolitiek, wel in de zin van van politieke verantwoordelijkheid.'

Karel De Gucht, eurocommissaris voor Handel (De Tijd - 6/12/2011)

Globale visie nodig. Waarom een deadline? Guy Verhofstadt: 'We hebben niet meer de tijd om af te wachten en halve maatregelen (ivm de crisis van de eurozone, nvdr) te nemen, zoals we dat al 18 maanden doen. We moeten een globale visie ontwikkelen om het vertrouwen van de markten te herstellen. Want deze crisis is in de eerste plaats een psychologische crisis. De markten geloven niet in de capaciteit van Europa om een echte economische en begrotingsunie neer te zetten, naast de monetaire unie. En de markten gaan niet stoppen tot ze zien dat het Europa menens is.'... 'Eigenlijk hadden we van bij het begin een systeem nodig dat discipline combineert met solidariteit en het mutualiseren van de schulden.' (De Tijd - KVH - 28/09/2011)

Mutualisering. Om risico's te mutualiseren, moet een kritische massa overtuigd worden dat het gaat om een verzekeringsmechanisme waarvan iedereen potentieel kan genieten. De inwoners van het blok rond Duitsland schatten de kans dat zij ooit steun nodig hebben van anderen erg laag in, zegt Ivan Van De Cloot, hoofdeconoom van het Itinera Institute. (De Tijd - 24/08/2011)

Top van 26 oktober 2011. De leiders van de eurozone beslisten om het bestuur van de eurozone te verbeteren, binnen het kader van de bestaande verdragen. Per jaar zou er ten minste twee keer een eurotop worden gehouden die geleid wordt door de voorzitter van de Europese Raad (in 2011 waren er reeds vier). Van Rompuy zal die functie tot in juni 2012 uitoefenen. Ook over de verlenging van het mandaat van Herman Van Rompuy met een extra 2 1/2 jaar lijkt er overeenstemming. De idee circuleert om de functie van voorzitter van de eurogroep een voltijdse job te maken. De Nederlandse premier Mark Rutte heeft de idee gelanceerd van een 'super-commissaris', de functie moet nog verdere bevoegdheden krijgen (zoals het verkondigen van sancties). Over verdragswijzigingen zal Van Rompuy een ontwerpvoorstel voorleggen op de volgens vergadering van de Europese Raad op 8-9/12/2011. (European Voice - ST - 3/11/2011)

'Spook' LEP nu operationeel. Op 12 december 2011 zullen een extra 18 leden van het Europees Parlement (LEP) hun functie opnemen, nadat alle lidstaten een extra protocol aan het Verdrag van Lissabon hebben geratificeerd. Zodoende stijgt het totaal aantal leden van 736 tot 754. Bij de volgende parlementaire verkiezingen in 2014 wordt het totaal teruggebracht tot 751, zoals bepaald in het Verdrag van Lissabon. Duitsland zal dan drie zetels verliezen. (European Voice - CB - 8/12/2011)

Deens voorzitterschap? Op 1 januari 2012 start Denemarken zijn zevende voorzitterschap. Denemarken heeft een goede reputatie omwille van zijn talentvolle en ervaren ambtenaren. In de huidige Deense regering zijn zowel eurofielen als Europahaters aanwezig. De context kondigt zich echter zeer zwaar aan. De schuldencrisis in de eurozone kan naar een climax groeien. Italië en Spanje zullen begin 2012 tientallen miljarden euro schulden moeten herfinancieren. Europese solidariteit zal tot op de limiet worden getest. De meeste EU-lidstaten zullen dan in nieuwe onderhandelingen verwikkeld zijn om een lange termijn oplossing aan de crisis uit te dokteren, in het kader van een nieuw intergouvernementeel verdrag, met de bedoeling de economische discipline te bevorderen en het vertrouwen in de euro te herstellen. (European Voice - ST - 15/12/2011) Reeds in oktober 2011 verklaarde de Deense minister van Buitenlandse Zaken gekant te zijn tegen een splitsing van de EU in twee delen: een eurogroep en de andere lidstaten. (European Voice - 27/10/2011)

Herziening grondwet of financieringswet. De onderhandelingen over het nieuwe euroverdrag dreigen vergiftigd geschenk voor België te worden. Dat verdrag beperkt de autonomie over de federale begrotingen. De strenge Europese begrotingsregels moeten nageleefd worden door alle overheden, ook de Waalse en de Brusselse, en dat vergt duidelijke afspraken. Op de Europese top van 9 december beloven 22 landen de 'gouden regel' (begroting in evenwicht) in hun grondwet of basiswetgeving in te schrijven, zodat de gouden regel wettelijk bindend wordt. Bij afwijking treedt het correctiemechanisme automatisch in werking en moet een programma worden voorgelegd om die afwijking binnen de kortste keren ongedaan te maken. Voor België zijn er maar twee opties: een wijziging van de grondwet of een herziening van de bijzondere financieringswet. (De Tijd - KVH/DDW/PB - 21/12/2011)

'Polen schuift op richting kern-Europa.'
Kris Van Haver, De Tijd 29/11/2011

Pools voorzitterschap. Polen beëindigde zijn zes maanden durende voorzitterschap van de EU. Polen reed een foutloos parcours. Onder impuls van de Poolse premier Tusk is de twintig jaar oude 'Weimardriehoek' opnieuw van onder het stof gehaald. De as tussen Warschau, Parijs en Berlijn is hersteld. Samen vormen ze de afspiegeling van het nieuwe Europa, waarbij Polen de spreekbuis vormt van de 'nieuwe' oostelijke lidstaten. In eigen land wordt het pleidooi voor meer Europees federalisme verbonden met de eurocrisis. De regering wil met andere woorden voorkomen dat Polen aan de zijlijn komt te staan; nu de eurolanden onder druk van de crisis nauwer samenwerken. (12/2011)

Europees semester. Op 23/11 heeft de Europese Commissie de tweede 'Annual Growth Survey (AGS) goedgekeurd als een nieuw deel van economisch bestuur. Het uitgangspunt is: hoe méér we samen doen, des te groter is de economische impact waaruit we allen voordeel kunnen halen. Hiermee opent de AGS de EU-cyclus van de economische beleidscoördinatie. In een eerste voorgestelde reglement moet het toezicht op het budgettaire proces worden verbeterd. De cyclus van het Europees semester bevat twee grote delen: (1) beleidsrichtsnoeren voor de EU en de eurozone (loopt van januari tot april) en wordt afgesloten met de goedkeuring van de nationale hervormingsprogramma's; (2) landspecifiek toezicht (mei tot november) . (Cend - 23/11/2011)

EP streeft meer onderzoeksbevoegdheden na. Het Europees Parlement stevent af op een confrontatie met de Raad en de Commissie over uitgebreider onderzoeks-bevoegdheden. De kans dat het EP zijn zin krijgt is mager. Alle drie de instellingen moeten dit goedkeuren. Het EP wil grotere bevoegdheid om 'vermeende over- tredingen of slecht administratief beheer in toepassing van de uniewetgeving te onderzoeken. Dat recht werd reeds in het Verdrag van Maastricht uit 1992 toegekend. Ook het Verdrag van Lissabon geeft het EP het recht om de werkingsprincipes van onderzoekscommissies te herzien. De rapporteur in het EP pleit ervoor om die commissies dezelfde rechten te geven als in de nationale parlementen. De Commissie verzet zich tegen het recht van die onderzoekscommissies om nationale of Europese ambtenaren op te roepen en toegang te krijgen tot geheime documenten, zonder de voorafgaande instemming van de EU-instellingen of lidstaten. (European Voice - C. Brand - 16/02/2012)

Hongarije in de controverse. De Hongaarse regering stevent af op een langdurig debat met de Europese Commissie over de aanpassing van haar controversiële wetgeving. Zolang die gesprekken duren, wordt niet gesproken over (dringende) financiële hulp aan Boedapest. Victor Orban sluisde in de kerstvakantie enkele controversiële wetten door zijn parlement die de politieke greep op de centrale bank, de rechters en hoge magistraten verhoogt en de onafhankelijkheid van het toezicht op gegevensbescherming beknot. (De Tijd - K. Van Haver - 18/01/2012)

Hongarije bindt in. De Hongaarse nationale bank zal niet fuseren met de financiële toezichthouder en zal haar onafhankelikheid behouden. Hongarije heeft sedert Nieuwjaar een nieuwe grondwet die de onafhanklijkheid van de centrale bank, justitie en de bescherming van de privacy bedreigt. Alvorens er financiële hulp komt wil de Commssie enkel informele voorbereidende gesprekken. Er wordt ook onderhandeld over de Hongaarse vlaktaks van 16%, een van de laagste belastingtarieven in Europa, wat de sanering van de overheidsfinanciën bemoeiilijkt. (De Tijd - D. De Wilde - 21/01/2012)


Herman Van Rompuy knows he cannot run far ahead of the Council and cannot countermand the big member states.
His emolient style is well suited to the limits on his power
(European Voice - 16/05/2012)

Van Rompuy opnieuw voorzitter. De enige harde beslissing van de top van 1 maart 2012 zal de herbenoeming van Herman Van Rompuy als voorzitter van de Europese Raad zijn voor een tweede ronde van 2,5 jaar. Ook in Europa is 'de grijze muis' incontournable geworden. Precies die Belgische kwaliteiten als minzaam compromismaker komen hem in Europa goed van pas. Want crisismanagement is het geworden. (De Tijd - K. Van Haver - 1/03/2012)

Cypriotisch voorzitterschap. Tweede semester 2012. Op 1 juli heeft Cyprus het voorzitterschap van de Europese Unie overgenomen (roterend voorzitterschap). Cyprus bekleedt deze rol het eerst sinds de toetreding tot de EU in mei 2004. Voor de regering in Nicosia is het voorzitterschap een zware opdracht. Het eiland is in het noordelijke deel door het Turkse leger bezet. Turkije erkent deze republiek niet. Het is bovendien het eerste land dat als voorzitter onder de curatele van de EU moet werken. Cyprus' bijdrage tot het oplossen van de eurocrisis zal dan ook zeer beperkt zijn. De algemene verwachtingen zijn ook laag. (De Standaard - bvb - 1/07/2012)

Roemeense machtsstrijd. De Europese Commissie heeft in de sterkst mogelijke bewoordingen Roemenië gewaarschuwd dat het de rechtsstaat en de democratische waarden in eigen land ernstig met de voeten treedt. In de rapportering, in het kader van een Europees controlemechanisme, worden het gebrek aan strijd tegen corruptie, de hervorming van justitie, de recente poging tot afzetting van de Roemeense president, streng afgekeurd. De Commissie zegt 'uiterst bezorgd' te zijn door de manipulatie, druk op politieke instellingen en het gerecht. Voorzitter Barroso sommeerde premier Victor Ponta en kreeg schriftelijke beloftes aangaande alle Europese bezwaren. Alle omstreden hervormingen (o.m. door nooddecreten) moeten worden teruggeschroefd die eerder deze maand werden afgekondigd. (European Voice - T. Vogel - 19/07/2012)

Roemenië als slechte leerling. De Europese Unie heeft zich steeds zeer terughoudend opgesteld om te interveniëren in de interne politiek en in de wettelijke regelingen van de individuële lidstaten. Uit ervaring weet men dat zulke tussenkomsten gepaard gaan met geweldige risico's (denk aan Oostenrijk in 2000). De recente politieke crisis in Roemenië was echter zo extreem en zo ernstig dat het uitgangspunt van niet-inmenging moest worden herbekeken. De EU is een rechtssysteem dat steunt op de veronderstelling dat de lidstaten een aantal gemeenschappelijke waarden onderschrijven. Indien een lidstaat hiervan afwijkt, wordt het gehele systeem in vraag gesteld. Een tussenkomst kan slechts in laatste instantie worden overwogen, de mogelijkheid moet echter wel bestaan en slechts zeer uitzonderlijk worden toegepast. (European Voice - edito - 19/07/2012)

Meerjarig Financieel Kader. Dit kader voor een meerjarige budgettaire planning (7 jaar) vereist jaarlijks verschillende wetgevende beslissingen alvorens uitgevoerd te kunnen worden. Het voornaamste reglement over de uitgaven vraagt om een eenparige beslissing van de lidstaten en het Europees Parlement (enkel aanvaarden of verwerpen). De inkomstenzijde wordt in vijf wetgevende documenten vastgelegd en eenparig goedgekeurd door de lidstaten en geratificeerd door de nationale parlementen, waarbij het Europees Parlement enkel wordt geraadpleegd. De uitvoeringsbesluiten worden goedgekeurd met een gewogen meerderheid van de lidstaten. Ongeveer 70 sectorale voorstellen bepalen de regels hoe fondsen kunnen worden toegewezen en uitbetaald in elk beleidsdomein. Ze worden door de Raad van ministers en het Europees Parlement goedgekeurd in overeenstemming met de gewone wetgevende procedure. (European Voice - T. Vogel - 27/09/2012)

Kritiek op EU-agentschappen. Het Europese Rekenhof heeft vier agentschappen van de EU bekritizeerd omdat ze inadequate, maar in onderling verschillende graden, procedures hadden ingesteld om belangenvermenging te voorkomen. Het gaat om het Europees Voedselveiligheidsagentschap, het Europees Luchtvaart veiligheidsagentschap, het Europees Agentschap voor Chemische producten; en het het Europees Geneesmiddelenagentschap. De overeenkomst van juni 2012 tussen Commissie, Raad en Parlement over een gemeenschappelijk benadering inzake bestuur en functionering van de agentschappen moet de meeste problemen oplossen. Voor eind 2012 belooft de Commissie een stappenplan voor de implementering van die nieuwe benadering klaar te hebben. (European Voice - T. Vogel - 18/10/2012)

EP voor één enkele vestigingsplaats. De discussie over één vestigingsplaats voor het Europees Parlement is al jaren geblokkeerd. Drie verdragen leggen de drie vestigingsplaatsen vast (1965, 1992 en 1997). Het EP stuntte door in één week twee plenaire zittingen te houden (later zal het Europees Hof van Justitie die beslissing onverenigbaar verklaren met de verdragen, nvdr). Belangrijker is de overweldigend score die een resolutie van het EP voor één zetel haalde: 518 stemmen voor, 149 tegen en 33 onthoudingen. In die resolutie vraagt het EP aan de lidstaten een stappenplan met het parlement te ontplooien naar één enkele zetel. Dat stappenplan zou in juni 2013 beschikbaar moeten zijn. De crisis in de eurozone is hierbij niet onbelangrijk. De verdragen zullen moeten worden herzien en dan kan er wellicht gesproken worden over één zetel. Een belangrijk argument pro is het feit dat het EP in Brussel moet zijn om zijn taak naar behoren uit te voeren, namelijk controle uitoefenen op de Europese Commissie en op de Europese Raad. (European Voice - T. King - 31/10/2012)

Europese verkiezingen vroeger? Het Europees Parlement heeft een resolutie goedgekeurd waarin het vraagt de verkiezingen in mei 2014 te laten plaatsvinden ipv in juni 2014. Men vermoedt een hogere opkomst en het nieuw verkozen parlement zou het initiatief kunnen nemen bij het benoemen van de nieuwe Commissievoorzitter. Nu doet de Raad dat. (De Standaard - bbd - 22/11/2012)

'L'homme n'accepte le changement que dans la nécessité
et il ne voit la nécessité que dans la crise'

Jean Monnet

Wensenlijst van het Europees Parlement. In een 274 pagina's lang rapport formuleert het Europees Parlement zijn wensen om méér invloed te verwerven. Het document is van de hand van Klaus Welle, de secretaris-generaal van het Parlement. Hierin wordt opgeroepen tot belangrijke ontwikkelingen in domeinen als wetgeving, diplomatie en economisch bestuur. De auteur ziet de uitbreiding van de verantwoordelijkheid van het Europees Parlement als de beste oplossing voor de legitimatieproblematiek in de EU. Dit maximale standpunt vloeit voort uit EP2025, een prospectief en brainstorm-oefening, gelast door de leden van het Europees Parlement, die moet uitzoeken waar het EP in 2025 zou kunnen staan. Het draagt de titel 'De complexiteit voorbereiden - de antwoorden'. Rainer Wieland, onder-voorzitter van het EP verklaart in dat verband: 'Vragen over een meerlagenbestuur zullen bepalen of er wel een Europese publieke sfeer tot stand zal komen'. Het rapport stelt ook voor dat strategische beslissingen over de besteding van Europese fondsen worden goedgekeurd als gedelegeerde wetten. Dit is een innovatie van het Verdrag van Lissabon die het EP en de Raad gelijk vetorecht verleent (maar die nog niet wordt toegepast). (European Voice - Toby Vogel - 28/02/2013)

Indirecte inspraak van de burger? Voor het eerst krijgt de Europese burger indirecte inspraak over wie de volgende voorzitter van de Europese Commissie wordt. Of het meer is dan een lovenswaardige poging valt af te wachten. Niet alleen het gewicht van de kandidaten zal een rol spelen, ook de manier waarop de voorzitter nadien in de Commissie zijn taken kan uitvoeren. Natuurlijk zouden echte Europese lijsten met Europese kandidaten de betrokkenheid van de Europese burgers verhogen. Wie rechtstreeks op iemand kan stemmen, krijgt meer voldoening dan wanneer hij iemand een mandaat geeft en op die manier iemand anders aan een mandaat helpt. Indirecte verkiezingen zijn een lapmiddel en een tussenoplossing. Het einddoel moet zijn om ook de Europese regering rechtstreeks te verkiezen. Op termijn is dat onvermijdelijk. (De Tijd - J. Vanempten - 13/03/2013)

'If the EU is to emerge with any credibility from the next European elections,
then the leading political families must engage seriously in a contest with euroscepticism'

Editoriaal van European Voice - 08/05/2013

Een democratisch kompas voor Europa. 'Zonder de politieke weeffouten aan te pakken van wat stilaan een soort Euro-democratie is geworden, maakt het keer op keer bezweren van de eurocrisis weinig of geen kans. Want de financieel-economische crisis is ook een fundamenteel politieke crisis. De pleinvrees van de toppolitici om deze heikele kwesties aan te pakken, heeft lang genoeg genoeg geduurd. De staatshoofden en regeringsleiders hebben er zich in het najaar 2012 nochtans toe verbonden om daar werk van te maken', stelt Steven Van Hecke, docent aan de KU Leuven. (De Standaard - 10/04/2013)

Confrontatie van ideeën nodig. Martin Schulz (SPD), de voorzitter van het Europees Parlement, maakt zich op voor de Europese verkiezingen van 2014. Hij maakt veel kans om Commissievoorzitter te worden. Martin Schulz heeft het Europees Parlement een stem en een gezicht gegeven. Hij staat symbool voor de assertieve opstelling van het Europees Parlement de voorbije jaren. (De Tijd - K. Van Haver - 27/04/2013)

Tegenstelling (1). Angela Merkel, met algemene verkiezingen in de herfst, blijft hameren op het feit dat budgettaire discipline niet tegenstrijdig is met groei. François Hollande, vorig jaar verkozen dank zij een anti-besparingsprogramma, blijft aandringen op een méér groeigericht beleid. Nu de Europese verkiezingen dichter bij komen opperen traditionele tegenspelers Barroso en Rehn een mogelijke invoering van een méér groei-georiënteerde groeibeleid. Zij vrezen een afstraffing tijdens de verkiezingen (maar voegen ze er onmiddellijk aan toe dat de orthodoxe opstelling van zuinigheid niet wordt opgegeven). (New Europe - Monnet Matters - 05/05/2013)

'Het leven kan enkel achterwaarts kan worden begrepen,
maar voorwaarts moet worden geleefd'

Kierkegaard

Kopstukkenstrijd. De opkomst (bij de Europese verkiezingen) bedroeg in 2009 43%. Daarom stelde de Europese Commissie in maart voor dat de grote politieke fracties in het Parlement op voorhand kandidaten naar voren zouden schuiven om voorzitter te worden van die Commissie. De hoop is dat dit zal leiden tot een meer levendige politieke campagne, en dat meer aandacht zal gaan naar Europese thema's in plaats van naar nationale thema's. Het risico is groot dat weinig Europese zwaargewichten zich in de strijd zullen gooien. Zij kunnen erop speculeren dat de Europese Raad een van hen naar voren schuift, los van de kandidaten die de fracties hebben aangeduid. (De Standaard - B. Beirlant - 05/2013)

Tegenstelling (2). 'Duitsland heeft een strategie opgelegd, om de crisis van de eurozone op te lossen, die werkzaam was voor Duitsland bij de aanvang van het millennium. Echter onder volledig verschillende interne en externe voorwaarden. Voor de getroffen zuidelijke lidstaten bewijst de door Duitsland gesteunde mix van besparingen en structurele hervormingen fataal te zijn omdat de doorslaggevende derde en vierde componenten ontbreken: schuldkwijtschelding en groei', stelt Joschka Fischer, voormalig minster van Buitenlandse Zaken en leider van de Groenen in Duitsland. (New Europe - 05/05/2013)

'De nationale parlementen moeten de Europese Unie veel hoger op hun prioriteitenlijst inschrijven
en de eigen regering strenger controleren op haar Europees beleid'

Frans Van Daele, kabinetschef van Koning FIlip

Unieke kans voor hervorming. Tijdens een toespraak in Florence op 9 mei verklaarde Barroso dat 'de crisis niet alleen Europa's economische interdependentie onderstreepte maar tevens aantoonde dat een politieke unie niet langer kan genegeerd worden. Dit laatste kan enkel worden gerealiseerd nadat een fundamenteel publiek debat heeft plaatsgevonden over hoe ver we hierbij willen gaan met de politieke integratie en hoe ver we bereid zijn of in staat zijn onze politieke instellingen te hervormen'. Barroso voegde er onmiddellijk aan toe dat 'méér Europa niet méér Brussel betekent'. 'De EU gaat niet over machtsovername maar wel over machtsdeling'. (New Europe - 12/05/2013)

Tegenstelling (3). De Franse president François Hollande pleit voor een economische regering voor de eurozone, met een eigen voorzitter, een eigen budget en een gecoördineerde fiscaliteit. (New Europe - 19/05/2013) Anderzijds wil de Duitse bondskanselier Angela Merkel niet dat de bevoegdheden van de Europese Commissie worden uitgebreid. Ze zegt wel samen met de Franse president te ijveren voor een betere coördinatie tussen de lidstaten, vooral dan op het economische vlak. Merkel zegt 'gereserveerd' te zijn over het idee om de voorzitter van de Europese Commissie direct te laten verkiezen. (De Standaard - 21/06/2013)

Net rond fiscale fraude. Europa trekt het net rond belastingontwijking en -fraude iets strakker aan. Maar in de strijd tegen de eigen voordelige fiscale ontsnappingsroutes blijft het vooralsnog bij lippendienst. In juni moeten de Europese ministers van Financiën het eens geraken over een plan voor het bestrijden van btw-fraude. Dank zij die btw-carrousels wordt kolossaal veel belastinggeld verduisterd in Europa. Een andere deadline: eind 2013 is het bankgeheim in de EU dood en begraven. Luxemburg en Oostenrijk krijgen nog enkele maanden de tijd om zich voor te bereiden op het wegvallen van het bankgeheim voor buitenlanders. In die tijd gaat de Europese Commissie onderhandelen met Zwitserland en, vier kleine ministaatjes over een automatische uitwisseling van gegevens. Luxemburg was, net als Zwitserland eerder al, zwaar onder druk gezet door de Amerikaanse fiscus om een zogenaamd Facta-akkoord te sluiten voor automatische uitwisseling van gegevens Luxemburg moest die fiscale toegevingen ook uitbreiden tot de EU-partners. Oostenrijk zal een EU-akkoord niet in de weg staan. (De Tijd - K. Van Haver - 23/05/2013)

Austerity without prosperity?

Europees plan voor meer groei? Op deze vraag antwoordt Wolfgang Schäuble, de Duitse minister van Financiën als volgt: 'Hoop is goed, maar er moet ook realisme zijn. Er bestaat geen mirakeloplossing die van de ene dag op de andere volledige werkgelegenheid oplevert zonder kostprijs. Duurzame groei en duurzame werkgelegenheid kunnen er pas komen op basis van solide publieke financiën en gezonde economische structuren. Het is evident dat de landen met solide openbare financiën ook stabiele groeiers zijn. De correlatie tussen zwakke begrotingen, hoge werkloosheid en zwakke of negatieve groei is onweerlegbaar. Stimulansen of speculatieve zeepbellen kunnen geen duurzame groei brengen. De meeste problemen die delen van Europa kwellen, kunnen alleen op het nationale niveau worden aangepakt. Ieder zijn job'. (De Standaard - B. Sturtewagen/B. Delvaux - 28/05/2013)

Economische asymmetrie. 'Vandaag worstelt Europa met een asociaal en ondemocratisch imago. De recepten om de crisis te bestrijden zijn niet afdoend en tasten de kredietwaardigheid van het Europese integratieproject aan. Tegelijk staan voorstanders van een socialer en democratischer Europa in de kou. Hoe deze patstelling doorbreken? We moeten de one size fits all-aanpak opgeven. Wat de EU daarom nodig heeft, is een diverse aanpak. Een Europa à la carte zou iedereen de kans moeten geven een eigen menu samen te stellen. En bovenal dit aan de eigen bevolking voorleggen, via verkiezingen of referenda. Want alleen via democratische weg kan zo'n aanpak legitiem zijn, door de noodzakelijke steun van de burgers te genieten en verdienen', stelt Steven Van Hecke, docent KU Leuven. (De Standaard - 24/05/2013)

Aanpak taksfraude. De EU wil ingrijpen in het bestrijden van de taksfraude, fiscale vluchtroutes, belastingparadijzen, agressieve belastingplanning en dergelijke. Het resultaat zal afhangen van een akkoord met Zwitserland en andere landen buiten de EU, Luxemburg en de G8/G20, zonder wie er geen wereldwijde standaard kan worden ingevoerd. Ongeveer 1000 miljard euro wordt in Europa gederfd als belasting (of ongeveer 2000 euro per Europeaan, of meer dan vier keer het bedrag dat in alle 27 EU-lidstaten aan onderwijs wordt uitgegeven). Ongeveer 2/3de van het off-shore vermogen (9500 miljard euro) is verborgen in EU-verwante belastingparadijzen (waar Luxemburg, Monaco, San Marino, Cyprus, Malta, de Kanaaleilanden, het eiland Man e.a. voor de helft meetellen). Andorra, Lichtenstein en Zwitserland bieden nog steeds fiscale vluchtroutes aan (hoewel ze bezig zijn die weg te werken als gevolg van een akkoord met de EU). Ierland en Nederland worden ervan verdacht van de ontwijking van vennootschapsbelasting te bevorderen. Niet enkel informatie-uitwisseling, maar ook een gemeenschappelijke definitie van belastingparadijzen, een zwarte lijst, het herschrijven van de bestaande transnationale bankovereenkomsten die belastingontwijking vergemakkelijken en strenge transparantie inzake vennootschapsboekhouding zijn noodzakelijk. (New Europe - 26/05/2013)

Veel geblaat en... De EU zet enkele stappen om de belastingfraude te bestrijden en meer inkomsten voor de schatkist te genereren. Zie de Europese top op 22/05. Afgemeten aan de voorstellen van het Europees Parlement, vallen de conclusies van de Europese top over belastingfraude en -ontwijking vrij mager uit. Veel lidstaten blijven vasthouden aan hun fiscale regimes om bedrijven te lokken. In juni zal de Commissie voorstellen doen om de automatische uitwisseling van bankgegevens uit te breiden. (De Standaard - B. Beirlant - 22/05/2013)

Anti-corruptie inspanningen schieten tekort. Corruptie in de publieke sector in de EU is een ernstig fenomeen. Deze corruptie kostte de EU in 2010, alle EU-lidstaten samen, 323 miljard euro (vergeleken met Denemarken, de beste leerling van de klas). Het probleem kreeg aandacht, maar een uniform instrument om ze te bestrijden of te vervolgen ontbreekt. Een studie stelde vaste dat verschillende lidstaten hun anti-corruptiebeleid loslieten zodra ze toetraden tot de EU. Een europarlementslid stelde: 'Ik ben verbaasd hoe streng de EU is voor landen die willen toetreden en hoe laks ze is zodra die landen toetraden.' De Europese Commissie wil de resultaten van het rapporteringsmechanisme over corruptie publiceren in de zomer van 2013. Het wordt een tweejaarlijkse oefening. (European Voice - T. Vogel - 23/05/2013)

Welke internationale akkoorden gaan over corruptie? Er zijn drie belangrijke internationale akkoorden: de OESO 'Convention on Combatting Bribery of Foreign Public Officials in International Business Transactions; de Raad van Europa 'Criminal Law Convention against Corruption'; en de 'United Nations Convention against Corruption'. Geen van die verdragen definieert het begrip corruptie en is daarom ontoereikend. (European Voice - 23/05/2013)

'Net zoals een rechtsstaat de scheiding der machten kent,
lijkt meer scheiding van nationale en Europese politici noodzakelijk.
Iedereen zo veel mogelijk één enkele pet op'

Luc Aben, hoofdeconoom Van Lanschot Bankiers

Europa voert slechts uit. 'Laten we nuchter bekijken waarover het gaat. Door een gebrek aan echte economische en monetaire integratie bleken we kwetsbaar te zijn voor deze internationale crisis. Daarom worden nu allerlei regels aangescherpt. Het is niet zo dat anonieme bureaucraten uit de Europese administratie ons dit ondemocratisch opleggen. De Commissie voert gewoon uit wat we op volstrekt democratische manier hebben afgesproken, met instemming van de nationale regeringen en parlementen en van het Europees Parlement. Laten we met zijn allen dat Europese proces dedramatiseren', stelt Marianne Thyssen, LEP voor CD&V. (De Tijd - 31/05/2013)

Lobbyen transparanter. De politieke fracties in het Europees Parlement blijken toenadering te vinden om een speciale parlementaire commissie op te richten om de openheid en de transparantie van het lobbyen te onderzoeken. (20/01/2013) De Europese Ombudsman opent een onderzoek naar mogelijke belangenconflicten van gewezen eurocraten die overstappen naar lobbyisten. Zo zouden lobbyisten niet in adviescommissies van de Commissie mogen zitten. (15/02/2013) Eurocommissaris Sefcovic overweegt een onderzoek te starten naar het-EU register van lobbyisten, ook het Transparency Register genoemd. Hij wil er meer lobbyisten in opnemen, waaronder niet-gouvernementele organisaties en juridische adviseurs. De werking van het Anti-fraude bureau (OLAF) wordt ook in vraag gesteld. Uiteraard zijn uitvoering en afschrikking essentieel om goed gedrag te stimuleren. De gedragscode moet worden toegepast. De EU moet kunnen tonen dat het kan bestraffen. De nationale gerechtshoven zijn hiertoe onaangepast omdat ze andere prioriteiten hebben. Het pleidooi voor een Europese openbare aanklager wordt er maar sterker door. (European Voice - 6/06/2013)

1 januari 2015. Europees commissaris voor Fiscaliteit wil al de bestaande regels voor administratieve samenwerking tussen belastingdiensten uitbreiden tot dividenden, kapitaalwinsten en andere vormen van financiële inkomsten of rekeningen. Sowieso was Europa al van plan vanaf 2015 alle inkomsten uit tewerkstelling, vergoedingen van directeurs, levensverzekeringen, pensioenen en onroerend goed door te spelen naar de belastingdiensten van het land van herkomst van de begunstigde. Intussen hopen de EU-lidstaten nog dit jaar een akkoord te vinden over een aanscherping van de Europese spaarrichtlijn. Die EU-wetgeving die van kracht is sinds 2005, garandeert nu al dat spaargeld op buitenlandse rekeningen toch wordt belast. Het strenger maken van de spaarrichtlijn moet de bestaande achterpoortjes in die wetgeving sluiten. Zo zullen trusts en stichtingen duidelijkheid moeten verschaffen over welke begunstigde er achter de rekeningen zit. (De Tijd - K. Van Haver - 13/06/2013)

Internationaal belastingsysteem. Het internationale belastingsysteem is verouderd stellen Isabel Verlinden en Axel Smits van PwC Tax Consultants. De zaak-Apple bewijst het nog maar eens. Er is heel wat te doen over de vraag wat een 'fair bedrag' is dat een multinational verschuldigd is aan de landen waar hij actief is. Ze pleiten voor een grondige aanpassing van de internationale spelregels, die beter toegespitst zijn op de nieuwe economische realiteit. (De Tijd - 22/05/2013)

Offshore Leaks. De sommen die in de fiscale paradijzen omgaan, zijn indrukwekkend. Zij worden geraamd op 21.000 en 32.000 miljard dollar. Dat is evenveel als het bruto binnenlands product van de VS en Japan samen. De fiscale paradijzen ondermijnen de overheden en de rechtssystemen van andere landen omdat ze onderdak bieden aan misdadigers die hun eigen land bestelen. De voorstanders van de fiscale paradijzen werpen op dat de meeste transacties volstrekt legaal zijn... (De Tijd - J. Vanempten - 5/04/2013)

Achterpoortjes witwaswetgeving. De Europese Commissie maakt strengere regels bekend voor het witwassen en voor meer transparantie bij de overdracht van grote sommen geld. De huidige regels leggen banken, maar ook advocaten, notarissen, accountants, makelaars, trusts en casino's, juweliers en andere handelaars op bij contante betalingen van meer dan 15.000 euro de identiteit van de begunstigde vast te stellen en vermoedens van witwassen te melden. De Europese Commissie wil de drempel van 15.000 euro halveren tot 7.5000 euro. Bovendien worden voortaan naast de casino's ook de online goksites uit de grijze zone gehaald. Maar Europa legt de lat hoger. Zo moeten bedrijven niet alleen weten met wie ze zaken doen, maar ze moeten ook gegevens bijhouden van de mensen die er aan de touwtjes trekken. Europese minimale boetes van een tiende van de omzet van het voorbije jaar voor bedrijven die de regels van transparantie in het zakendoen met de voeten treden. Zelfs het management kan persoonlijk worden vervolgd en tot 5 miljoen euro worden beboet. (De Tijd - K. Van Haver - 5/02/2013)

Belgische tobintaks. België en tien andere Europese landen zullen een taks op financiële transacties invoeren. Ze hopen dat de belasting in 2014 van kracht wordt. Er komt een belasting van 0,1% op de handel in aandelen en obligaties en van 0,01 % op de handel in afgeleide producten. De overheidsdienst Financiën publiceerde een studie over de gevolgen van de taks voor België. Op basis van cijfers van 2010 kan die belasting tussen 600 en 1600 miljoen euro opleveren. De taks doet de kapitaalkosten stijgen en kan daarom een negatieve invloed hebben op de economische activiteit. Een taks op financiële transacties is geen goed instrument om het risicogedrag van beleggers of het ontstaan van systeemrisico's te voorkomen, zegt de Dienst. (De tijd -W. Vervenne - 7/02/2023)

Hindernissen voor de tobintaks. België speelde in de EU een voortrekkersrol voor de tobintaks, maar gaat nu op de rem staan. De impact van de tobintaks kan voor België groter uitvallen dan voor andere lidstaten, temeer omdat onze buurlanden niet deelnemen, stelt Koen Geens, minister van Financiën. (De Tijd - 20/04/2013) De tobintaks is een belasting geworden op zowat alles wat een bank doet. De taks heeft ook een impact op kleinere banken en op allerlei transacties die niets met ongezonde speculatie te maken hebben. Voor de restbank Dexia dreigt de taks een strop te worden. (De Tijd - 30/04/2013) De Europese Commissie stuurde het voorstel op enkele punten bij. Zo stelt ze voor om tot begin 2017 een lagere belasting van slechts 0,05% op overheidspapier te heffen. Ook pensioenfondsen kunnen dan genieten van een gunstiger overgangsregime. (De Tijd - 19/06/2013) De juridische dienst van de Europese Raad verklaart dat het onwettig is om in elf EU-landen een financiële transactietaks in te voeren. Die plannen zijn discriminerend voor de 17 EU-landen die niet meedoen. Bovendien zal de taks waarschijnlijk leiden tot een verstoring van de competitie in deze landen en is zij onwettig. De Duitse regering en de Europese Commissie willen toch doorgaan met de transactietaks. (De Standaard - 11/09/2013)

'De Europese elite, die zich duidelijk heeft neergelegd bij het einde van de ideologieën,
koestert haar eigen agenda, die nooit aan de kiezers werd voorgelegd'

Rik Van Cauwelaert, De Tijd - 18/01/2014

Merkel stelt iedereen gerust. 'Jullie kennen me, jullie weten wat jullie aan mij hebben'. Dat is volgens europarlementslid Daniël Cohn-Bendit de formule waarmee Angela Merkel de verkiezingen zal winnen. 'Met haar geen gedoe, geen experimenten. Zo hebben de Duitsers het graag'. 'Merkel is erin geslaagd om iedereen gerust te stellen. Inzake de euro zegt ze tegen de Duitsers: 'Wees niet bang van de euro, want de euro is Duits, wij zitten aan de kassa'. En inzake Europa zegt ze: 'Wees niet bang, er komt zoveel Europa als noodzakelijk is, en in het andere geval bescherm ik u tegen Europa'. 'Het is twee keer bingo: ze winst zowel bij de eurosceptici als bij de eurofielen'. (De Standaard - B. Beirlant - 14/09/2013)

Europese State of the Union. 'De belangrijkste uitdaging voor de EU is het economisch herstel verder te zetten'. Dat zei Commissievoorzitter Barroso. Hij roept de lidstaten dan ook op de economische hervormingen aan te houden. 'In deze tijd van globalisering kunnen we er alleen samen, als Europese Unie, voor zorgen dat onze waarden, belangen en welvaart beschermd en uitgedragen worden.' 'Een politiek Europa is noodzakelijk om onze toekomst te consolideren.' (De Standaard - R. Verschueren - 11/09/2013)

Europese State of the Union (2). 'Europa moet een nieuw normaal in het leven roepen om de huidige financiële en sociale crisis te overwinnen', zegt Barroso. 'Hoewel Europa tekenen toont van een schuchter herstel, kan er geen sprake zijn van een een terugkeer naar 'business as usual.' Dit is geen cyclische crisis, maar wel een structurele crisis.' (New Europe - C. Donnely - 15/09/2013)

'Elk initiatief dat ons voorbij de politieke slogans helpt, is welkom'
Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom Itinera Institute, exec. prof. UAMS

EU wil af van eigen 'regeldrift'. Zowel binnen de Europese Commissie als binnen het Europees Parlement groeit het inzicht dat de EU zichzelf geen dienst bewijst door te veel uniforme maatregelen te willen opleggen vanuit Brussel. Volgens commissievoorzitter Barroso moet de EU zich vooral bezighouden met grote thema's, zoals de eurocrisis, het klimaat, migratie, de strijd tegen belastingontduiking. 'Het is niet omdat we het kunnen regelen, dat we ook moeten optreden'. Voor Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement, moet de volgende Commissie in het najaar 2014 bekijken 'welke bevoegdheden weer naar de lidstaten kunnen gaan.' Toch wordt het niet eenvoudig om de trend te keren. Vaak begint de ketting bij lobbyisten, die behalve bij de Europese Commissie ook bij nationale ministers aandringen op een wetgevend initiatief. Angela Merkel kondigde aan dat er na de Duitse verkiezingen van 22 september een discussie moet komen over de teruggave van bevoegdheden aan de lidstaten. (De Standaard - B. Beirlant - 11/09/2013)

Victor Orban als dwarsligger. De Hongaarse premier, Victor Orban, tart een tweede keer Europa met een ondemocratische grondwetswijziging. Protest van duizenden Hongaren en waarschuwingen van de Commissievoorzitter mochten niet baten. De macht van het Hongaars Constitutionele Hof wordt beperkt, maar de wijzigingen zetten ook de Europese waarden en normen tussen haakjes. In 2010 was er de botsing over de nieuwe mediawet. Vorig jaar startte de Europese Commissie drie inbreukprocedures tegen Hongarije. In Europa is de discussie ontstaan over de vraag hoe dit soort ontsporingen van de democratie sneller en doeltreffender kan worden aangepakt. Nu is er enkel de 'nucleaire optie': het opschorten van het stemrecht van een EU-land. (De Tijd - K. Van Haver - 12/03/2013)

Roemenië geen modelstaat. Zes jaar na de toetreding tot de EU voldoet de Roemeense rechtsstaat nog steeds niet aan de Europese normen. Dat is het oordeel van de Europese Commissie. De conclusie: er zijn stappen gezet, maar er blijft werk op de plank. Hoewel het respect voor de grondwet en voor de beslissingen van het grondwettelijk hof hersteld zijn, blijft het gebrek aan respect voor een onafhankelijke justitie en de instabiliteit van justitiële instellingen zorgen baren', klinkt het. (De Tijd - 31/01/2013)

'Le vrai, le grand problème, c'est que les Français,
pas plus que les Anglais, les Allemands, les Polonais ou les autres,
ne sont suffisamment engagés pour faire de l'Europe leur projet commun'

Claude Fischer, voorzitster Confrontations Europe

Exit uit Europa is duur. Enkele Britse topondernemers waarschuwen hun politici in een brief in de krant The Independent dat een exit uit de Europese Unie de Britse economie tot 92 miljard pond (108 miljard euro) per jaar kan kosten. Ze beschuldigen eurosceptische parlementslenden ervan 'politiek boven economie' te stellen. Het Britse lidmaatschap van de EU levert elk Brits gezin jaarlijks tot 3.500 pond (4.130 euro) extra inkomsten op. Bij een Britse exit gaat dat bedrag verloren. (De Tijd - E. Racquet - 21/05/2013)

Erin of eruit? Op 23 januari 2013 beloofde premier David Cameron een 'erin of eruit'-referendum over het Britse lidmaatschap te houden in de periode van 2015 tot 2017. Angela Merkel, de Duitse bondskanselier, reageerde hierop door te stellen dat zij 'bereid' is te praten over de Britse wensen, maar voegde hieraan toe: 'Wij moeten toch rekening houden met andere landen die andere wensen hebben en we moeten daarom een billijk compromis vinden. 'Guido Westerwelle, Duitse buitenlandminister, stelde: 'We hebben méér Europa nodig, niet minder. Een Europa à la carte is geen optie'. Premier Mario Monti verklaarde: 'Europa heeft geen tegendraadse Europeanen nodig. Europe heeft hoge nood aan medewerkende Europeanen.' (European Voice - T. Vogel - 24/01/2013)

Europa de rug niet toekeren. In een gesprek met prominente Britse bedrijfsleiders in Davos op het World Economic Forum, zei premier David Cameron dat het 'niet zijn bedoeling is om Europa de rug toe te keren. Integendeel. De vraag is hoe we een competitiever en opener Europa kunnen krijgen en hoe we onze plaats in dat Europa kunnen verzekeren.' (De Tijd - K. Evenepoel - 24/01/2013)

To be or not to be. Vijftig jaar al zitten de Britten met één been binnen en één buiten Europa. De Britten willen er deel van uitmaken en toch weer niet. Ze willen een zo groot mogelijke interne markt, maar geen verdieping, laat staan een politiek Europa. En ze huiveren voor regels die hen worden opgedrongen. Anderzijds dwingt de eurocrisis Europa in snel temp tot verdere integratie. En de Britten, belanden nog meer in isolement. Om de achterban te sussen zal Cameron vragen een aantal bevoegdheden 'terug te halen van 'Brussel' naar Londen. Maar of hij daarmee een referendum over 'in of uit Europa' vermijdt, is zeer de vraag. (De Tijd - K. Van Haver - 23/01/2013)

Isolement of verraad. Het dilemma voor premier Cameron gaat over volgende ridicule keuze: werk samen met Europa en wordt bestempeld als verrader, ofwel wees onredelijk met Europa en wordt thuis geprezen en wordt bovendien totaal zonder invloed in Europa. (European Voice - J. Wyles - 17/01/2013)

Wie heeft wie nodig? 'Het is zo simpel als dat: in een wereld waarin China en India beide een bevolking tellen die 20 maal deze van het VK is, heeft het Verenigd Koninkrijk de EU nodig teneinde het nationaal belang effectief te kunnen nastreven', stelt Tony Blair, voormalig premier. (New Europe - 01/2013)

CBI: VK beter in de EU. De Confederatie van de Britse Industrie heeft berekend dat het lidmaatschap van het VK aan de EU tussen 62 en 78 miljard pond bijdraagt tot het Britse bbp. Het CBI concludeert dat de meerderheid van de Britse industriëlen verkiest binnen de EU te blijven, er de voordelen van binnen te halen en dat het beter is de EU van binnenin te hervormen. (New Europe - 10/11/2013)

Minder Europese regulitis. Commissievoorzitter Barroso wil af van de Europese regulitis. 'Nutteloze wetgeving verzwakt de belangrijke regels', zei Montesquieu al. Europa moet zich niet met alles moeien. 'Sinds 2007 is de administratieve last in Europa met meer dan een kwart verminderd. Die oefening levert een besparing op van 30 miljard euro per jaar. Maar we willen nog een stap verder gaan. Onze wetgeving moet simpeler worden, lichter en minder duur. Dat vergt een cultuurverandering, een andere manier van werken. We moeten pragmatisch durven te kijken naar welke wetgeving we willen en welke niet. Heel onze omgeving eist wetgeving: de lidstaten, het Europees Parlement, de denktanks, de sociale partners en de lobbygroepen. Ministers die er in eigen land niet in slagen een wet door te drukken, proberen het via Europa', stelt Barroso. (De Tijd - K. Van Haver - 3/10/2013)

'We hebben hoop nodig om op zijn minst te geloven dat er een oplossing bestaat,
omdat we vertrouwen nodig hebben om afscheid te nemen van onze oude ideeën en vijandbeelden
en elkaar met een open blik tegemoet te komen om zo samen
die oplossingen te vinden waarvan we weten dat ze bestaan'

Koen Schoors, prof. economie UGent

Weg naar federaal Europa. De Spinelli-groep heeft een ontwerp van 'basiswet' gepresenteerd die 'een definitieve stap' zet in de richting van een federaal Europa. De crisis heeft getoond dat een intergouvernementeel Europa geleid door de 27 lidstaten niet werkt. In de bijna 300 pagina's tellende tekst bepleit de Spinelli-groep dat de Europese Commissie moet hervormd worden tot de echte regering van de Europese Unie. Het Europees Parlement en de Raad van ministers treden net als nu op als de wetgevende macht. De Spinelli-groep breekt een lans voor de mutualisering van staatsschuld en geeft de Europese Unie ook de bevoegdheid om belastingen te heffen, met een apart budget voor de eurozone. De coalitie van federalistische Europarlementsleden spreekt zich ook uit voor versterkte bevoegdheden voor Europa op het vlak van economisch beleid, energie en tewerkstelling. 'Het is mogelijk een federale unie op te richten, zonder een aanslag te plegen op de nationale soevereiniteit en het subsidiariteitsprincipe. Het doel is een meer rationele bevoegdheidsverdeling tussen de Unie en de lidstaten. De hervormingen zijn volgens de Spinellisten nodig om de Europese welvaart en de Europese invloed op de internationale scène te vrijwaren. Ze zien de basiswet als hun bijdrage aan de verdragsherzieningen waarover de Europese beleidsmakers zich na de verkiezingen van mei 2014 zouden buigen. (De Morgen - 20/10/2013)

Groot is niet langer schoon. De hang naar het kleine, het nabije is recent. Schaalvergroting is lang het leidende principe geweest in de bestuurskunde. Grotere eenheden zijn efficiënter en dienen de burger beter, luidde het. Opmerkelijk was dat Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie, in antwoord op kritiek tegen 'Brussel' in september verklaarde dat 'de Unie misschien groter moet zijn in het grote, maar vooral ook kleiner in het kleine'. De Europese constructie was meer dan een halve eeuw lang het voorbeeld bij uitstek van een bewuste zoektocht naar grotere eenheden die hun beleid op steeds meer terreinen verenigden met het oog op welvaart, stabiliteit en vrede. Met schaalgroei komen complexiteit en erosie van de beslissingskracht. Als schaalgrootte haar beloften niet meer kan waarmaken, wordt de lokgroep van het kleine groter. Deze ontwikkeling roept een belangrijke vraag op: hoe onderscheid je de vraag naar schaalverkleining, coherentie en vereenvoudiging van een tendens tot uitsluiting, conflict en het vereffenen van oude rekeningen? Versnippering kan niet het antwoord zijn op ondoelmatigheid van te grote entiteiten. Op een of andere manier moet de samenhang worden bewaard, terwijl de efficiëntie moet worden verhoogd', stelt Bart Sturtewagen. (De Standaard - 8/11/2013)

Eigen zetel kiezen. Met een overweldigende meerderheid (483 voor en 141 stemmen tegen) hebben de parlementsleden het Europees Parlement het recht gegeven om te beslissen over zijn eigen zetel en werkplaats. Verwacht wordt, als het Europees Parlement de keuze zou worden gegeven, dat de parlementariërs zouden kiezen om Brussel tot de enige officiële zetel uit te roepen, en het parlementsgebouw in Straatsburg zouden sluiten, dat maar 42 dagen per jaar wordt gebruikt. Dat zal wel een verdragswijziging vergen. Frankrijk heeft reeds gedreigd met een veto voor dit initiatief. (European Voice - D. Keating - 21/11/2013)

Transparantie-register. In de schoot van het Europees Parlement werden voorstellen geformuleerd die verondersteld worden nagenoeg verplichtend te zijn, zonder beroep te doen op een herziening van de Europese Verdragen. Het gaat om het vrijwillige register voor lobbyisten van de EU. Het register verplicht maken zou zeer moeilijk zijn in toepassing van de huidige Europese Verdragen. Lobbyisten die weigeren het register te tekenen zouden kunnen worden uitgesloten van deelname aan raadplegingsrondes. De voorstellen bevatten verder 30 maatregelen om het register te verbeteren. De invoering van een verplichte registratie zou in 2017 worden geëvalueerd. (European Voice - T. Vogel - 19/01/2013)

Wedijver tussen Parlement en Raad. Volgens Gianni Pittella, een mogelijke kandidaat om Martin Schulz als voorzitter van het Europees Parlement op te volgen, moet het Europees Parlement na de verkiezingen van mei 2014 een tegenoffensief voeren om een nieuwe constituerende fase op gang te trekken. 'In dit verband kan de benoeming van een kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie het gevolg zijn van een parlementarisering van de Europese Commissie die dan verantwoording moet afleggen aan het Europees Parlement. Europa zal enkel overleven indien het een politieke dimensie vindt. De lidstaten zijn te terughoudend en niet actief. Om een patstelling te vermijden moet het Europees Parlement tijdens de volgende legislatuur het advies van Delors en Schmidt volgen: een parlementaire putsch moet plaatsvinden. Er is nood aan een pro-Europees offensief om de constituerende fase te ondersteunen'. (New Europe - 16/02/2014)

Wedijver (2). De leiders van het Europees Parlement hebben snel gereageerd op het initiatief van Herman Van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad, om twee dagen na de verkiezingen een vergadering van de Europese Raad samen te roepen. De leiders van het Parlement vrezen dat de Raad de beslissing over de aanstelling van de top-functies in de EU overbodig zal maken. Het gaat hierbij om de voorzitter van de Europese Commissie, de voorzitter van de Europese Raad de de Chef van voor het Extern beleid, die deze zomer moeten worden aangesteld. (European Voice - T. Vogel - 6/02/2014)

'Ce n'est pas d'une Europe à la carte dont les pays ont besoin,
mais d'une Europe de projets et de mobilisation de forces pour imposer l'intérêt général européen'

Claude Fischer, voorzitster Confrontations Europe

Uitzetten van het beleid. 'Wanneer tegen einde 2014 de nieuwe leidinggevende functionarissen in het leiderschap van de EU zullen overnemen, zal het beleid voor de komende legislatuur worden vastgelegd. Inmiddels werd reeds een ambitieuze agenda vastgelegd voor 2014. Denken we aan het maken van belangrijke vooruitgang in het realiseren van de vrijhandelszone met de VS, een Europees veiligheidsbeleid, het ontwikkelen van instellingen die hun verantwoordelijkheid erkennen om de bevolking van Europa te informeren en te betrekken. De tijd is aangebroken om vooruit te denken en de politieke veranderingen beginnen te plannen die zullen weerklinken over onze wereld voor de rest van het volgende decennium. Politieke veranderingen in Europa scheppen een unieke kans voor de belanghebbenden', stelt Michael Carney, senior Vice President Fleichmann Hillard. (New Europe - 01/2014)

Een gemeenschappelijke gerechtelijke ruimte. Sedert 1999 werkt het Europees anti-fraude agentschap (OLAF) met beperkte middelen omdat het niet de bevoegdheid heeft strafrechtelijke onderzoeken uit te voeren. Europa heeft nood aan tastbare en moderne middelen om het Europese budget te beschermen. In juli 2013 heeft de Europese Commissie reeds voorgesteld om een 'European Prosecutor's Office' op te richten. De kern van het voorstel steunt op een decentraliseerde structuur. Een Europese Openbare Aanklager, zou worden bijgestaan door vier adjuncten in de hoofdzetel en Europese Gedelegeerde Aanklagers, die zetelen in elke lidstaat. De gedelegeerde aanklagers worden belast met het leiden van onderzoeken en de vervolging voor de nationale rechtbanken. De Europese Aanklager zal instaan voor het opstarten, leiden en coördineren van de Europese anti-fraude gevallen in heel Europa. In het Europese hoofdkwartier zou de Aanklager steunen op de ervaring van OLAF en van Eurojust. 'Indien de lidstaten en het Europees Parlement deze voorstellen steunen dan kan de Europese Openbare Aanklager een feit zijn in 2015', stelt Giovanni Kessler, DG van OLAF. (New Europe - 01/2014)

Verdrag van Lissabon volledig toepasbaar. 2014 brengt een aantal belangrijke wijzigingen in de werking van de EU-instellingen. Na de Europese verkiezingen in mei 2014 zal het Verdrag van Lissabon volledig worden toegepast. De eenparigheid in de Raad van ministers zal worden vervangen door de gekwalificeerde meerderheid, behoudens in die domeinen waar de nationale veiligheid op het spel staat. Ook het Europees Parlement zal meer macht krijgen. Het Verdrag van Lissabon heeft ook een voorziening voor lidstaten die de EU willen verlaten. Hoewel het Verdrag van Lissabon voorziet in een kleinere Commissie, werd deze bepaling in stilte (in december 2008) afgevoerd om de kleinere lidstaten niet voor het hoofd te stoten. (New Europe - Dan Alexe - 9/02/2014)

Disciplinaire procedure? De Europese Commissie heeft een nieuwe procedure goedgekeurd om disciplinaire maatregelen te nemen tegen lidstaten die de rechtsregels niet in acht nemen. Deze procedure is niet bindend, maar de Commissie hoopt dat de lidstaten die procedure toch niet kunnen negeren. Commissaris Reding hoopt zodoende een vriendschappelijke dialoog en de kans op een minnelijke schikking te vergroten, zonder dat artikel 7 van de EU-verdragen moet worden ingeroepen. (European Voice - T. Vogel - 13/03/2014)

'Elk initiatief dat ons voorbij de politieke slogan helpt, is welkom'
Ivan Van De Cloot, hoofdeconoom Itinera Institute, exec. prof. UAMS

Nieuwjaarswens van Koen Schoors 'Hoeveel keer heeft de hoop heeft u tevergeefs opnieuw doen opstaan na een tegenslag en weer doen geloven in een betere toekomst? Het grootste probleem is daarom zonder twijfel de onbestemde angst die alle () problemen uitvergroot en de oplossing ervan onmogelijk maakt. We hebben hoop nodig om op zijn minst te geloven dat er een oplossing bestaat, en omdat we vertrouwen nodig hebben om afscheid te nemen van onze oude ideeën en vijandbeelden en elkaar met een open blik tegemoet te komen om zo samen die oplossingen te vinden waarvan we weten dat ze bestaan. Het zal niet vanzelf gaan. (De Tijd - prof. K. Schoors, UGent - 2/01/2014)

Hervormingscontracten Angela Merkel wenst dat niet-competitieve lidstaten 'hervormingscontracten' ondertekenen. Deze zouden die lidstaten verplichten structurele hervormingen door te voeren, teneinde competitiever te worden en de economische cohesie van de EU te verbeteren. Dit voorstel oogst echter weinig steun bij de andere lidstaten. (European Voice - N. Hirst - 9/01/2014)

Grieks EU-roterend voorzitterschap De Griekse diplomaten zien het EU-voorzitterschap van de komende zes maanden wel als iets positiefs: 'We kunnen de Grieken hun verloren gevoel van fierheid teruggeven', klinkt het. Voor Griekenland worden de komende zes maanden 'kritisch'. Het licht priemt hier en daar wel al door de Griekse tunnel. Maar het risico is groot dat de driepartijencoalitie in Athene afgestraft wordt in de Europese, lokale en regionale verkiezingen van mei 2014. Politieke instabiliteit in Griekenland kan de eurocrisis in geen tijd terugbrengen Toch begrijpt premier Antonis Samaras de vertwijfeling van de bevolking: 'In enkele jaren tijd is Griekenland een kwart van zijn welvaart kwijt. De hogere belastingen en inflatie meegerekend betekent dat een daling van 40 procent van het beschikbare inkomen.' Europees commissievoorzitter Barroso riep de Grieken op om de hervormingsijver niet te laten verslappen. (De Tijd - K. Van Haver - 9/01/2014

'Een van de dringendste maatschappelijke problemen is maatregelen durven te nemen waarvan de baten slechts op lange termijn zichtbaar worden'
Ivan Van De Cloot, hoofdeconoom Itinera Institute

Méér Europa is onafwendbaar De Europese Unie hangt tussen een confederatie en een federatie in. Dat is niet lang meer vol te houden. De globalisering zal het ontstaan van een federaal Europa versnellen. Cm de bankencrisis op te lossen moet er een bankenunie komen, inclusief een Europese schatkist. Om internationale criminele bendes te bestrijden hebben we het Europees equivalent van de FBI nodig. Om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen moeten we het vernuft van de Nederlandse Deltawerken op Europees niveau tillen. Men kan niet blijven roepen dat Europa tal van maatschappelijke uitdagingen moet aanpakken, zonder de Unie ook daadwerkelijk daartoe de instrumenten in handen te geven. Bij het uittekenen van het optimale Europa mag het niet gaan om de symbolen waarmee de eurosceptici zwaaien. Wat van tel is, zijn de naakte cijfers van onze tanende welvaart, onze groei, onze jobs, ons innovatievermogen. Kortom, ons vermogen om samen sterker uit de crisis te komen en een rol te spelen op het wereldtoneel. (De Tijd - G. Verhofstadt, liberaal fractieleider in EP - 10/01/2014)

Een gemeenschappelijke ruimte voor justitie 'Sedert 1999 slaagde het Europese anti-fraude orgaan (OLAF) erin om meer dan 1,1 miljard euro te recupereren als gevolg van 3500 administratieve onderzoeken. Dat is zeker niet slecht. Maar OLAF heeft maar beperkte wetgevende middelen om criminele onderzoeken uit te voeren. Daarom moet Europa zich de middelen geven om haar budget te beschermen. De Europese Commissie formuleerde in juli 2013 al een voorstel om de functie van Europese Openbare Aanklager in te voeren. Het hoofdkenmerk van dit voorstel ligt bij een gedecentraliseerde structuur, bestaande uit een Europese Openbare Aanklager, met vier Plaatsvervangers in de centrale zetel en van Europese Gedelegeerde Aanklagers, die in elke lidstaat zetelen. Deze Gedelegeerde Aanklagers voeren de feitelijke onderzoek en de vervolging voor de rechtbanken uit. Ze blijven opereren binnen de eigen juridische systemen die hen best bekend zijn. Inmiddels blijft de Europese Aanklager bevoegd om het anti-fraude onderzoek in Europa in gang te zetten, te leiden en te coördineren. Hierbij wordt er beroep gedaan op de middelen waarover OLAF en Eurojust al beschikken'. (New Europe - Giovanni Kessler, D-G Olaf - januari 2014)

Renzi moet snel resultaten boeken Matteo Renzi neemt een groot risico met zijn 'machtsgreep' in Italië. Hij wil slagen waar anderen mislukten: de hervorming van de Italiaanse arbeidsmarkt. Of hij slaagt of faalt, is van groot belang voor de Europese Unie. Op amper 39-jarige leeftijd zet hij alles of niets na zijn manoeuvre om zijn partijgenoot Enrico Letta uit het Palazzo Chigi (zetel van de Italiaanse premier) te verjagen. (De Standaard - B. Beirlant - 15/02/2014)

Merkel pleit voor Verdragswijziging Teneinde een grotere economische discipline te bereiken in de eurozone, pleitte Angela Merkel voor de Duitse Bundestag ervoor om 'de Europese instellingen verder te versterken bij het oprichten van een echte economische unie. Dat zal nieuwe ontwikkelingen vergen in de Europese Verdragen'. (European Voice - S. Taylor - 30/01/2014)

Samaras wil verkiezingscadeaus De Griekse premier Samaras wil in de aanloop naar de verkiezingen van mei 2014 meer geld uitgeven. Die verkiezingen worden een belangrijke test voor de wankele regeringscoalitie van de premier. Maar de EU en het IMF willen niet op de regeringsvoorspellingen afgaan. Ze willen eerst de cijfers van het Europese statistische bureau Eurostat afwachten. De trojka-delegatie die nu in Athene is, moet kijken of Griekenland in aanmerking komt voor de volgende schijf van de noodleningen. (De Tijd - A. van der ziel - 25/02/2014)

Early-warning tool De Europese Commissie heeft een nieuwe procedure aanvaard om discipline op te leggen aan lidstaten die het rechtssysteem overtreden. Deze regel heeft onmiddellijke uitvoering. Deze regel is niet wettelijk bindend voor de lidstaten, maar de Europese Commissie hoopt dat er toch voldoende politieke momentum in het leven werd geroepen opdat de lidstaten deze regel niet kunnen negeren. (European Voice - T. Vogel - 13/03/2014)

Guy verovert Engeland De partij van vicepremier Nick Clegg gaat langs de deuren om de mensen eraan te herinneren dat er Europese verkiezingen aankomen en dat ze zeker moeten stemmen. Het liefst op de liberaal-democraten. Samen met enkele ploegen van de lib-dem, doen lokale afgevaardigden samen met Guy Verhofstadt heel wat huizen aan. Manchester is voor Verhofstadt maar een van zijn vele stops in Europa. Hij heeft zich een hels tempo opgelegd. Voor hem is de Europese verkiezingscampagne al lang begonnen. Deze bezoeken bleven niet onopgemerkt want ze werden gefilmd door een ploeg van de BBC. De meeste mensen zeggen heel tevreden te zijn over het bezoek, maar op het thema Europa gaan ze niet in. Het interesseert hen duidelijk niet. (De Standaard - D. Minten - 24/03/2014)

'Ik wil geen Verenigde Staten van Europa'
J.C. Juncker, nieuwe voorzitter van de Europese Commissie
15/07/2014

Een moedig programma voor het volgend parlement 'Voor het eerst sedert de invoering van Europese algemene verkiezingen kan de machtsverhouding tussen de politieke krachten grondig worden gewijzigd door de opkomst van populistische en eurosceptische partijen. Het is daarom belangrijk alle pro-Europese politieke krachten samen te brengen in deze campagne. Zij zouden helemaal geen defensieve houding mogen nemen of de populistische en eurosceptische partijen demoniseren. De tijd is gekomen om de populisten uit te dagen met een ambitieuze agenda voor Europa. Deze agenda moet steunen op een moedig politiek initiatief met een aanpassing van de verdragen, de versterking van de economische governance en tenslotte een sociaal Europa', aldus Gianni Pittella, ondervoorzitter van het Europees Parlement (S&D). (New Europe - 11/05/2014)

Eurosceptici drukken stempel niet op Brussel 'In de 28 lidstaten van de EU heeft de kiezer gesproken. De opiniepeilers hebben grotendeels gelijk gekregen. Of de eurosceptici ook hun stempel op het Europees Parlement zullen drukken, valt echt te betwijfelen. De ervaring leert dat Brussel en Straatsburg niet hun grootste bekommernis zijn, maar dat ze veeleer de Europese verkiezingen gebruiken als een opstap om nationaal door te breken. Bovendien blinken eurosceptici niet altijd uit door hun parlementaire werkzaamheden. Het absenteïsme is zeer hoog en inhoudelijk op dossiers wegen is doorgaans niet aan hen besteed Media-aandacht trekken daarentegen kunnen ze als de besten'. (De Tijd - prof. S. Van Hecke - 27/05/2014)

Systeem van Spitzenkandidaten Elke politieke fractie (vijf in aantal) zou een politiek boegbeeld naar voor schuiven dat in heel Europa campagne zou voeren. Zo zou gaandeweg een Europese politieke ruimte, een Europese publieke opinie en een Europees stemgedrag groeien. Tevens werd er van uitgegaan dat de Spitzenkandidaten de electorale strijd zouden personaliseren en zo de interesse van de Europeanen voor Europese thema's zouden verhogen. Janis Emmanouilidis van het European Policy Centre is het ermee eens dat we nog geen Europabreed debat hebben gehad, dat de Spitzenkandidaten zichtbaarheid misten en door grote massa's kiezers niet werden herkend. 'Maar het zou fout zijn het experiment alleen op zijn huidige prestaties te beoordelen. Het is weinig realistisch te verwachten dat één verkiezing zo'n Europese politieke ruimte zou creëren. Uit de eerste keer moeten nu lessen worden getrokken, maar het systeem deugt', vindt hij. Ondanks de tekortkomingen was het systeem van de Spitzenkandidaten een waardevolle bijdrage aan een Europese democratie. (De Standaard - E. Neefs - 27/05/2014)

Europees Parlement wint machtsstrijd Vijf Europese politieke partijen stapten voor de verkiezingen mee in het systeem van de 'Spitzenkandidaten': ze schoven elk een kandidaat naar voren bij de verkiezingen om voorzitter Barroso op te volgen aan het hoofd van de Europese Commissie. Aanvankelijk gingen de staats- en regeringsleiders er niet van uit dat er een soort automatisme bestond waardoor de kandidaat van de grootste fractie in het Europees Parlement de topjob effectief zou binnenhalen. Volgens het Europees verdrag is en blijft de voordracht van de Commissievoorzitter een privilege van de staats- en regeringsleiders (de Europese Raad). Maar al tijdens de campagne dreigden de drie belangrijkste topkandidaten met een institutionele crisis als de Europese Raad toch met een andere kandidaat zou komen. Omdat de EU zich zo'n crisis niet kan veroorloven, moest 'formateur' Herman Van Rompuy besluiten dat er geen alternatief was voor Juncker. Zo won het Europees Parlement de machtsstrijd met de Europese Raad. (De Standaard - B. Steenlant - 28/06/2014)

Mijlpaal De aanstelling van J.C. Juncker is een mijlpaal. Hier hebben we een leider die min of meer verkozen is voor de job. In elk geval verkozen is door mensen die verkozen zijn. Niet achter de schermen, maar ervoor. Op Cameron na beseft elke regeringsleider dat daartegen geen kruid gewassen is. (De Standaard - K. Verhoeven - 28/06/2014)

Italiaans roterend voorzitterschap De Italiaanse prioriteiten plaatsen zich in drie brede domeinen: groei en jobs, externe relaties en justitie en burgerschap. Op 3 juli gaat het voltallige College van Commissarissen naar Rome, voor het traditioneel bezoek aan het land dat het voorzitterschap waarneemt. Volgende evenementen zijn gepland: twee conferenties over digitale economie, een tewerkstellingstop in Turijn, een nabuurschapsconferentie over Libië en Oekraïne, een topontmoeting met Aziatische landen. Milaan zal ook informele Raadsvergaderingen ontvangen. Inzake justitie en burgerschap zullen twee Raadsvergaderingen handelen over immigratie en het post-Stockholm justitieprogramma. (European Voice - T. Vogel - 2/07/2014)

Aanpassen of sterven Na de Europese verkiezingen zijn alle politici het eens: de bevolking roept om hervorming. Dat was de les die uit het kiesgedrag van de kiezers kon worden getrokken en uit de houding van diegenen die voelden dat er niets was om over stemmen. Dat is te onrustwekkend omdat alles bij het oude blijft. Nooit werden er meer achterkamer-deals gesloten dan nu. Zo was er het geval van een voorzitter van de Europese Commissie (J.C. Juncker als Spitzenkandidate), voorgesteld door een pan-Europese partij, waarvan de Europese kiezers het bestaan niet eens kenden. De aanstelling van de voorzitter van het Europees Parlement, Martin Schulz, wordt gesteund door drie fracties in het Europees Parlement (die een ruime meerderheid achter zich heeft), maar waar de directe band met de Europese kiezer ook ontbreekt. Voor de Europese verkiezingen van 2019 zal het veel moeilijker worden om de bevolking te laten geloven in de belofte van verandering. (Editoriaal van New Europe - 6/07/2014)

Juncker kiest voor politieke omslag Een omslag is de nieuwe Europese Commissie van Juncker alleszins, naar inhoud en structuur, en met veel politieke zwaargewichten bij elkaar. Toch zit er een addertje onder het gras. In hun nieuwe taak zullen die commissarissen de confrontatie moeten aangaan met de heilige huisjes in hun thuisland. De opvallendste vernieuwing die Juncker doorvoert zit in de structuur van de nieuwe Commissie. Twintig commissarissen krijgen een specifieke portefeuille. Daarnaast komt er een kernkabinet met Juncker en zeven vicevoorzitters. Zij bepalen wat op de agenda van de zittingen van het college van commissarissen komt. Ze fungeren als filter voor de wetgeving die de 'gewone' commissarissen opstellen. Dat betekent dat leden van het kernkabinet initiatieven van individuele commissarissen kunnen blokkeren. De Italiaanse Federica Mogherini is als hoofd van de Europese diplomatie sowieso al vicevoorzitter. Timmermans wordt de rechterhand van Juncker en zijn vervanger. Net als Kristalina Georgieva krijgt Timmermans toegang tot de hele administratie van de Commissie. De vier overige vicevoorzitters zijn ex-premiers. Die moeten garanderen dat er vaart wordt gezet achter de strategische prioriteiten van de Commissie-Juncker. (De Tijd - Kris Van Haver - 11/09/2014)

Evaluatie van nog niet-goedgekeurde wetgevende voorstellen De nieuwe Europese Commissie zal alle nog niet-goedgekeurde wetgevende voorstellen van de Commissie Barroso onderzoeken naar wenselijkheid en hetgeen niet wenselijk is afstoten. Dat wordt 'political discontinuity' genoemd. Dat principe werd tijdens de machtsoverdracht bij de vorige Europese Commissies niet toegepast. Nu gebeurt het wel omdat deze Commissie zich nog alleen met de grote en belangrijke zaken wil inhouden. (European Voice - T. Vogel - 2/10/2014) Een nieuw tijdperk van betere wetgeving kan steunen op het principe: 'Europa indien nodig, nationaal als het mogelijk is'. (European Voice - J. Wyles)

Timmermans, Junckers rechter- én linkerarm Juncker benoemde de Nederlandse socialist Frans Timmermans tot zijn rechter- én linkerhand. Dat is een wel erg verregaande vorm van delegatie van bevoegdheden. Maar ze past in de 'politieke coalitieregering' die Juncker op de been brengt. De Nederlander is de bezegeling van het politieke evenwicht tussen christendemocraten en socialisten in de grote coalitie, die overigens ook door de kleinere liberale fractie ALDE wordt gesteund. (De Tijd - Kris Van Haver - 23/10/2014)

Andere stemregels in Raad van ministers Stemmen in de Raad van ministers wordt door het Verdrag van Nice geregeld (2003). Hier werd een dubbele meerderheidsregel ingevoerd. Een gekwalificeerde meerderheid betekende een gewone meerderheid van het aantal lidstaten en 74% van de stemrechten. Onder de nieuwe regels van het Verdrag van Lissabon, die ingaan op 1 november 2014, betekent een gekwalificeerde meerderheid dat 55% van de lidstaten en die samen van 65% van de bevolking vertegenwoordigen (of zowat 329 miljoen inwoners van alle 28 lidstaten. Een blokkeringsminderheid moet dan minstens 14 lidstaten tellen die 177 miljoen bewoners vertegenwoordigen. (European Voice - N. Hirst - 30/10/2014)

Meer tijd voor hoge naheffingen De Europese ministers van Financiën hadden commissaris Georgieva de opdracht gegeven om een voorstel uit te werken. Daarmee kwamen ze tegemoet aan de eisen van Groot-Brittannië, Nederland en enkele andere lidstaten die dit jaar door de herberekening van de nationale bijdrages (aan de Europese begroting, nvdr) een ongewoon hoge naheffing kregen. De Britse premier Cameron maakte duidelijk dat hij de extra factuur van 2,1 miljard euro niet zou betalen tegen de wettelijke deadline van 1 december. Londen betaalt nu de helft van die factuur met uitstel en in twee schijven. De rest van het bedrag wordt verrekend met een Europese teruggave aan de Britten volgend jaar. De lidstaten financieren ongeveer driekwart van de Europese begroting. Die bijdrages worden berekend op basis van de rijkdom van elke lidstaat en ze worden jaarlijks aangepast aan schommelingen in het bruto nationaal inkomen van de lidstaten Doorgaans zorgen die herberekeningen van de verdeelsleutel niet voor discussie, maar door een samenloop van omstandigheden explodeerde de totale aanpassing dit jaar plots tot 9,5 miljard euro. (De Standaard -belga - 12/11/2014)

Junckers 'nieuwe start' De Europese Commissie moeit zich voortaan minder met de details en legt beter uit wat ze doet. Dat is het beeld dat J.C. Juncker aan de Europeanen wil laten zien. Juncker noemde zijn Commissie al die van de 'laatste kans' om het vertrouwen van de Europeanen te herwinnen en hij belooft 'een nieuwe start'. Om het vertrouwen van de Europeanen te herwinnen presenteert de Commissie zich meer dan ooit als een open huis, dat niets te verbergen heeft. Timmermans kondigde aan dat vanaf 1 december 2014 alle eurocommissarissen, hun kabinetsleden en topambtenaren hun contacten en gesprekken met belangengroepen en lobbyisten openbaar moeten maken. Bovendien mogen ze enkel contact hebben met lobbyisten die geregistreerd staan in het Europese transparantieregister. (De Tijd - Bart Haeck - 20/11/2014)

'Juncker is er zich duidelijk van bewust dat het niet met nieuwe structuren, maar met het herstel van het vertrouwen in economische en sociale welvaart is dat het moet gebeuren'
Bart Sturtewagen - De Standaard - 16/07/2014

Werkprogramma 2015
De prioriteiten van J.C. Juncker voor 2015 zijn:
stimuleren van tewerkstelling, groei en investeringen*
een geïntegreerde digitale interne markt*
een sterke Energie-unie gekoppeld aan een toekomstgericht klimaat-veranderingsbeleid*
een sterkere en billijke interne markt die gepaard gaat met een versterkte industriële grondslag
een sterkere en billijkere Economische en Monetaire Unie
een redelijk en evenwichtig handelsakkoord met de VS
een ruimte voor justitie en fundamentele rechten gesteund op wederzijds vertrouwen
een nieuw immigratiebeleid
een sterkere globale speler
een Unie met democratische aanpassing
een meer geïntegreerd buitenlands beleid (werd er later aan toegevoegd)*

*: deze vijf punten krijgen op korte termijn de meeste aandacht

Volgens Frans Timmermans, vicevoorzitter belast met betere regelgeving: 'De bevolking vraagt dat Europa hun leven zal verbeteren, maar zich niet bemoeit met hen. Het bedrijfsleven vraagt dat Europa zijn competitiviteit vergroot en niet overlaadt met bureaucratische verplichtingen'. (European Voice - J. Panichi - 20/11/2014)

'Het werkprogramma van de Commissie zal in concrete resultaten uitmonden, steunend op de 10 politieke oriëntatiepunten van de Commissie, het politieke contract van de Commissie met het Europees Parlement en het Strategisch programma van de Europese Raad. Het eerste werkprogramma zal focussen op een beperkt aantal concrete initiatieven die verbeteringen betekenen voor de bevolking'. Dat was een van conclusies van de tweede vergadering van het College van Commissarissen. (Commissie - 12/11/2014)

Sociale AAA-rating Een van de grote verschillen tussen de Commissie-Barroso en het team-Juncker is de focus. Juncker gaat voluit voor jobs en investeringen. 'Een sociale AAA-rating is minstens even belangrijk als de economische triple A' zei hij. De portefeuille van Arbeid en Sociale zaken van Marianne Thyssen staat centraal in het beleid van de nieuwe Commissie. Voor Juncker is die portefeuille erg belangrijk om het vertrouwen van de burger terug te winnen. (De Tijd - K. Van Haver - 23/10/2014)

Rol en opdrachten van de Europese Raad en zijn voorzitter Volgens de afscheidnemende voorzitter van de Europese Raad, Herman Van Rompuy, 'wijdt het Verdrag van de Europese Unie amper enkele regels aan de definitie van de rol en de opdrachten van de Europese Raad en zijn voorzitter. De instelling bezit geen wetgevende bevoegdheid en neemt geen concrete beleidsbeslissingen. Ze is in essentie een politieke instantie die tot taak heeft de algemene oriëntatie of, zoals het Verdrag zegt, 'de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten' te bepalen. De Raad hoeft zich dus niet bezig te houden met het dagelijkse bestuur - de andere instellingen van de Unie doen dat veel beter, in het beproefde kader van de 'communautaire methode'. Hij treedt veeleer op in bijzondere gevallen: het verdrag wijzigen, de begroting opstellen en crisissen beheren. De beschrijving van de functie en de formele bevoegdheden van zijn voorzitter is vaag, om niet te zetten mager. Het komt er dus op aan wat je ervan maakt. Met andere woorden: alles wat niet formeel geregeld was, moest informeel tot stand komen.' (De Standaard - 26/11/2014)

Investeringsplan van de Europese Commissie Met dat plan wil voorzitter J.C. Juncker met iedere euro overheidsgeld 14 euro privékapitaal losweken. Het plan van 21 miljard euro wordt zo plots 315 miljard euro. De wortel om die privé-investeerders in beweging te krijgen is dat verliezen op de investeringen eerst betaald worden met EU-geld. Voor de liberalen zei Guy Verhofstadt dat de Europese landen de investeringen nu fiscaal vriendelijk moeten behandelen om het plan echt vleugels te geven. In Berlijn sprak ook Angela Merkel haar steun uit, al merkte ze op dat veel zal afhangen van de details van de projecten. Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING, denkt vooral dat het plan, niet eens op gang zal komen. Met de kosten is niets mis. De rente stond nooit zo laag. Het probleem ligt bij de verwachte opbrengst. De economische vooruitzichten zijn niet rooskleurig en het plan Juncker verandert daar weinig aan. In Straatsburg sprak Juncker van de grootste poging in de Europese geschiedenis om meer in te zetten op investeringen, zonder daarbij de begrotingsregels te overtreden. Eurocommissaris voor Economische Zaken Pierre Moscovici zei: 'De Europese regeringen zelf zijn alvast gretig om, buiten de begrotingsregels, een graantje mee te pikken van Junckers-investeringsplan'. (De Tijd - B. Haeck - 27/11/2014)

Een andere manier van begroten Volgens prof. em. Herman Daems, 'moet de geconsolideerde begroting snel naar een evenwicht gaan, zodat overheidsuitgaven en publieke schuld weer beheersbaar worden. Toch moet worden gezocht naar een stimulans voor de economische groei. Om besparen en investeren samen mogelijk te maken is een andere manier van begrotingsopmaak noodzakelijk. We dreigen in een duivelse spiraal te geraken: geen investeringen, geen groei, geen oplossing voor de openbare schuld, onvoldoende middelen om de vergrijzing en de sociale zekerheid te financieren, minder ruimte voor investeringen, minder groei. Een herinvoering van de dubbele begroting, zelfs met drastische wijzigingen, is dan ook niet zonder gevaar voor de hoge overheidsschuld. Maar ik vermoed dat het gevaar nu veel kleiner is, omdat de EU scherp toekijkt op de begroting. We kunnen het systeem maar invoeren als de EU akkoord gaat. Europa moet een streng kader creëren waarbinnen een publiek investeringsplan op gang kan komen. Het plan biedt een mogelijkheid om de overheidsfinanciën te beheersen en gedurende enkele jaren toch een stimulans te geven aan de economie en de maatschappij in toekomstgerichte projecten die de economie en maatschappij groeikracht geven'. (De Tijd - 14/11/2014

 

Begroting en meerjarenprogramma

(14/04/2015)