Europese integratie

Globalisering

Trefwoorden

Algemeen belang, andersglobalisten, conservering van natuurlijke rijkdom, Europees belang, globalisering, interdependentie, investeringsregio, investeringsstromen, financiële markten, marktverstoring, mensenrechten, mondiaal bestuur, multinationale ondernemingen, overheidsbeslag, regionale cohesie, reverse offshoring, sociale cohesie, staatsinvesteringsfondsen (sif), verwevenheid, voedselcrisis, vrije markteconomie, wereldeconomie, Wereldhandelsorganisatie (WTO), wereldregering.

Doordenkers

-Kan de EU de effecten van de globalisering onder controle houden?

- Beschermt de EU de medespelers van de interne markt tegen de gevolgen van de globalisering?

- Kunnen de rijke landen de problemen van de arme landen (blijven) negeren?

- Rechtvaardigt de verplaatsing van het economisch zwaartepunt van de wereld naar Azië een andere reactie dan het nastreven door de EU van excellentie en innovatie?

Inleiding

'Meer Europese Integratie is het enige mogelijke antwoord op globalisering'.
Jean-Luc Dehaene, minister van Staat en ex-premier

Start. Globalisering is een ontwikkeling die voor het Westen in de late middeleeuwen aanvangt met de handel van kruiden via Venetië en Lissabon. In Amsterdam (o.m. met de VOC als eerste multinational) kende die handel een nog groter vlucht. Voorheen kenden het Romeinse Rijk, Indië en China ook een grote bloei door hun netwerk van handelsrelaties. Economische globalisering begint met een wereldoverspannende handel van de 'compagnies', dan volgt een periode van kolonisatie, en meer recent zijn er de bi- en multilaterale handelsovereenkomsten, internationale dienstenmarkten, geliberaliseerde financiële markten en immense kapitaalstromen.

'De wereld is grondig veranderd. Niet de wederzijdse afhankelijkheid is nieuw, want die bestaat al eeuwen. Nee, de grote ontdekking is dat niemand de wereld leidt. Wie stuurt de mondialisering? Niemand.'
Etienne Davignon, oud-EU-commissaris

Verwevenheid. De onderlinge verwevenheid heeft wereldwijd meer welvaart geschapen. Die ontwikkeling heeft echter ook vormen van dominantie, afhankelijkheid en lokale marktverstoring in het leven geroepen.

Verwachtingen. De vraag of de globalisering iedereen in gelijke mate baat heeft gebracht, kan worden gekoppeld aan de vraag of de vrije markteconomie de verwachtingen inlost om de welvaart zo billijk mogelijk te verdelen. Voor de enen vervult de vrije markteconomie zo goed als mogelijk de rol die van haar kan worden verwacht, terwijl anderen het succesverhaal van de vrije markteconomie betwisten en het economisch systeem aansprakelijk stellen voor groeiende ongelijkheid, verarming, dominantie van het Noordwesten en de onderwerping van de mens.

Controverse. De globalisering is een verzamelbegrip waarrond de laatste jaren grote controverse bestaat. De voorstanders van de vrije markteconomie en de andersmondialisten staan tegenover elkaar wanneer het gaat om de formulering van een beleid, de omschrijving van de fenomenen, de gevolgtrekkingen en vooral de remedies, die elk van de partijen voorstellen, om de negatieve effecten van de globalisering te minimaliseren.

'Globalisering is onstuitbaar, maar dat betekent niet dat ze niet ook in goede banen moet worden geleid. Daarom leggen we in ons businessplan ook de nadruk op duurzaamheid.'
Fientje Moerman, voormalig Vlaams minister van Economie.

Multinationals. Uit het World Investment Report blijkt hoe groot de rol van multinationale ondernemingen in de wereldeconomie is. Deze zijn goed voor 10 procent van de wereldproductie van goederen en diensten en ze nemen een derde van de wereldexport voor hun rekening. China telt het grootste aantal filialen van buitenlandse ondernemingen op zijn grondgebied. Samen bieden die werk aan 24 miljoen Chinezen. In de VS is de werkgelegenheid in buitenlandse firma's goed voor 5,1 miljoen jobs. Omgekeerd verschaffen Amerikaanse ondernemingen werk aan 9 miljoen mensen in het buitenland. Duitse en Japanse bedrijven bieden in het buitenland werk aan 4 miljoen mensen. (De Tijd – 17/10/2007)

Armoede. 'Dankzij de liberalisering van de jongste twee decennia hebben nog nooit zoveel mensen de armoede achter zich kunnen laten. Maar in de ontwikkelingslanden groeit de bevolking sneller dan het jobaanbod. Daarom lijkt het alsof we blijven achteruitgaan. Dat maakt het gemakkelijk om de liberalisering de schuld te geven. En ook niet alle ontwikkelde landen hebben in een vrije markt hun middenklasse kunnen in standhouden', zegt Bill Clinton, voormalig president van de VSA. Zij die de armoede konden verlaten zijn echter veel minder talrijk dan diegenen die zwaar getroffen worden door de inflatie, die op haar beurt wordt gevoed door hoge voedsel- en energieprijzen.

'De Atlantische ruimte is niet langer het economisch centrum van de wereld, want er bestaat geen economisch centrum meer'.
Peter Mandelson, Europees commissaris voor Handel

Industriële producten. De globalisering wordt door de onderscheiden socio-economische spelers verschillend ervaren en ook in verschillend mate gevreesd. De werkgevers in de producerende nijverheid (primaire sector) ervaren als eersten en in specifieke gebieden (textiel, meubelen, schoenen, e.a.) een moordende concurrentiedruk. De massale invoer van goedkope industriële producten uit China en Zuid-Oost-Azië is van die aard dat zij op korte termijn de industriële verankering van volledige Europese industrietakken kan bedreigen. Een redelijk eenzijdige liberalisering van de handel, o.m. door het opheffen van de textielquota voor China (binnen WTO-verband), heeft voor de Europese Unie kwalijke effecten.

Werknemers. Een andere belangrijke groep zijn de werknemers en de syndicaten. Zij zijn beducht voor de grote toevloed van goedkope producten die worden geproduceerd ver beneden de Europese arbeids- en milieunormen. Ook vrezen zij de instroom van werkkrachten (die in 't zwart beneden de nationale loonbarema's werken). Ook in de sector van de IT is er zowel sprake van een tijdelijke immigratie als van outsourcing van volledige dienstenniches, naar bijvoorbeeld India.

Reverse offshoring. Momenteel start er een omgekeerde beweging. Indiase IT-bedrijven beginnen medewerkers naar Europa te sturen om dichter bij hun klanten te zijn. Hierbij is er nog geen sprake van dat dit grote proporties zal aannemen. Het is in elk geval een fenomeen dat de moeite waard is om te volgen. In de klassieke betekenis is offshoring de term voor het verplaatsen van activiteiten naar lagelonenlanden. Kees ten Nijenhuis van Wipro Technologies stelt: 'Naarmate je opklimt in de waardeketen merk je dat je meer lokale kennis nodig hebt en meer met gebruikers moet praten'.

Hogere koopkracht. Enerzijds zorgen die goedkope producten voor een lagere inflatie en voor een hogere koopkracht in de Westerse landen. Anderzijds wordt de omvang van het bestaande industriële weefsel ernstig aangetast. Een delicaat evenwicht zal moeten worden gevonden, waarbij de industrie extra inspanningen moet leveren om innovatiever en kostenbewuster te worden en de overheid om het overheidsbeslag te verminderen.

Arbeidsmigratie.De EU is een belangrijke bestemming voor vreemde arbeid. Met een toestroom van 1 miljoen personen per jaar kan het deels de demografische druk verminderen, zonder die druk volledig te compenseren. Europa trekt vooral ongeschoolde arbeiders aan. Van de ongeschoolden uit ontwikkelingslanden gaat 85 procent naar de EU en slechts 5 procent naar de VS, daar waar 55 procent van de geschoolden naar de VS gaan en enkel 5 procent naar de EU. De EU moet dringend een vrijer toegang van geschoolden organiseren.

'De milieucapaciteit van de aarde is ontoereikend om de ambities van China, India, Japan, Europa, de VS en het streven in de rest van de wereld duurzaam te kunnen ondersteunen'.
State of the World 2006, Washington

Aandachtpunten. Verschillende probleemdomeinen zijn: de verhouding tussen rijke en arme landen, bestrijding van armoede, verdeling en conservering van natuurlijke rijkdommen, billijke en duurzame wereldhandel, vrijhandel versus protectionisme, bescherming van de mensenrechten, het oprichten van een 'mondiale regering', met dwingende beslissingen en instellingen, en wereldwijde milieuzorg.

Alternatief. De andersmondialisten protesteren heftig tegen de huidige globalisering. Ze zoeken alternatieven voor de huidige situatie. Ze wensen een wereld waarin economie niet de voorrang krijgt op de mens, welvaart beter wordt verdeeld, mensenrechten niet in verdrukking komen, economische kaalslag wordt vermeden en besluitvorming telkens democratisch tot stand komt. Kortom ze willen een nieuwe wereld realiseren. Ze wensen een einde te stellen aan een situatie waar de winners rijker en de verliezers armer worden.

'De effecten van de globalisering overtreffen ruimschoots de grenzen waaraan we tot nu toe in de Europese Unie gewend waren'.
Jacques Barrot – Europees commissaris

Consequenties. Tot op heden werd gedacht dat het Europees handelsbeleid volstond om de gevolgen van de globalisering onder controle te houden. Nu moet er tegelijkertijd uitgekeken worden naar de gevolgen voor het Europees industrieel weefsel respectievelijk de sociale en regionale cohesie.

'Mensen zullen meer en meer beseffen dat de belangen van de wereldgemeenschap ook die van hun land zijn'.
Prof. Joseph Stiglitz, Nobelprijswinnaar economie

Bescherming? Het veilig gevoel dat we dank zij de Europese Unie hadden, is de laatste jaren aan diggelen geslagen. Deze ontwikkeling is niet door de Europese Unie veroorzaakt, maar de Europese Unie heeft het niet kunnen voorkomen. De oorzaken kunnen o.m. worden gevonden bij de afwezigheid van een industrieel beleid voor de EU (werd niet gewenst door enkele grote lidstaten) en een beleid dat vrijhandel als dogma voorstaat (gewenst door o.m. het Verenigd Koninkrijk).

Succes van Azië niet voorbestemd De Aziatische opmars naar welvaart en het bevrijden van de regio uit de extreme armoede zal meer vergen dan alleen maar hoge economische groei. De competitiviteit van Azië op de lange termijn zal grotendeels afhangen van hoe intens het zijn middelen gebruikt, water en voedsel inbegrepen, en van een goede beheersing van zijn ecologische voetafdruk. Het is in het eigen belang van Azië innovatie en propere technologie aan te moedigen en er in te investeren. Alleen zo kan het zijn indrukwekkende groeimoment in stand houden. En dan is daar nog de grote uitdaging van goed bestuur en het creëren van instellingen, de achilleshiel van de meeste Aziatische economieën. De kwaliteit van de instituties moet even snel toenemen als de corruptie moet worden neergeslagen. Als duurzame ontwikkeling wordt nagestreefd, zijn ze de bouwstenen bij uitstek voor de toekomst. Alleen dan is een Aziatische Eeuw plausibel en haalbaar, stelt Haruhiko Kuroda, voorzitter van de Aziatische Ontwikkelingsbank (ADB). (De Tijd - 11/05/2011)

EU haalt banden met Azië aan Eurocommissaris voor Handel, Karel De Gucht, overlegt in de Jakarta met de ministers van Handel van de Asean-groep. Met enkele landen rond de Zuid-Chinese Zee lopen al onderhandelingen over verregaande vrijhandelsakkoorden, andere houden de boot nog wat af. Azië is een prioriteit in de agenda van De Gucht. Enerzijds wil hij meesurfen op de hoge economische groei in meerdere van de Asean-landen. Anderzijds wil hij de Europese positie versterken tegen de pijlsnelle stijgende concurrentie uit China. Tot enkele jaren geleden poogde de Europese Commissie een handelsakkoord te sluiten met de Asean-landen als groep. Dat is toen niet gelukt. Asean heeft als groep wel vrijhandelsakkoorden gesloten met China, Japan en Australië, maar die gaan enkel over importtaksen, en de implementatie wordt uitgespreid over vele jaren. Europa onderhandelt nu over aparte akkoorden met Singapore (akkoord verwacht eind 2011) en Maleisië (onderhandelingen werden pas aangevat). Vietnam heeft al interesse getoond. Thailand en Indonesië kijken de kat uit de boom. Met Indonesië ondertekende De Gucht wel een akkoord over de export van hout. Dat akkoord moet verzekeren dat Indonesisch hout dat naar Europa wordt uitgevoerd legaal gekapt is. (De Tijd - DDW - 5/06/2011)

'De vraag van China, India en Brazilië naar grondstoffen zal blijven toenemen. Zo'n 2 miljard mensen staan op het punt het industriële tijdperk binnen te treden. Het is als het opbouwen van Europa na de Tweede Wereldoorlog, maar dan op grotere schaal'
Marius Kloppers, topman BHP Billiton

Weerwerk. 'De globalisering van de wereldeconomie, zoals die ons vandaag wordt voorgespiegeld is niet meer dan een mythe. Grenzen tussen landen spelen wel degelijk een grote rol in onze economieën en zullen dat ook in de toekomst doen, stelt Pankaj Ghemawat, hooglereaar Harvard Business School en IESE in Barcelona. Hiermee biedt hij weerwerk tegen de goeroes van de globalisering. Niet alleen zijn hun opvattingen verkeerd, ze zijn ook onproductief', zegt Ghemawat.

Praktijkervaring. Ghemawat heeft zich de afgelopen tien jaar aan de bedrijfskant kunnen verdiepen in de strategieën die multinationals hanteren. Zijn conclusie is dat de wereldeconomie niet eens half zo geglobaliseerd is als wij vandaag met zijn alleen denken.

'Je kunt omvang en gevolgen van globalisering nog niet beoordelen. Volgens economen als Richard Baldwin hebben we er nog niet eens een kwart van gezien; winnaars en verliezers zijn er nog niet'.
Joop Hazenberg, voorzitter denktank Prospect in de Volkskrant (31/7/2008)

Cijfermateriaal. 90 procent van het wereldwijd geïnvesteerde kapitaal gebeurt lokaal. Het aantal bits in het internetverkeer dat de grens oversteekt haalt niet eens 20 procent. Niet meer dan 5 procent van de software-ingenieurs in India, Europa en Zuid-Amerika werkt de klok rond aan hetzelfde programma. Alleen de handel (buitenlandse handel als aandeel in het bbp) overschrijdt 20 procent. (De Tijd – WDB –11/12/2007)

'Burgers ervaren de Europese interne markt steeds meer als het paard van Troje van de toenemende globalisering'.
Gerhard Schröder, oud-Bondskanselier van Duitsland

Breed publiek. Een bepaalde politieke strekking gaat zover om de EU te verwijten het paard van Troje geweest te zijn door de toepassing van een 'opendeurbeleid'. Daarom gingen de gevolgen van de globalisering steeds zwaarder wegen op de EU. Om die reden verliest de Europese Unie, volgens die strekking, haar legitimiteit.

Populaire beeldvorming. Renault voorzitter Carlos Ghosn, legde de vinger op een van de belangrijkste problemen bij de populaire beeldvorming rond globalisering: 'Al wie de negatieve gevolgen ervan ondergaat, of meent te ondergaan, is zich daar zeer goed van bewust. Maar wie ervan profiteert, beseft het vaak niet. (De Standaard - Jan Bohets -29/01/2007)

België vooraan. België is het meest geglobaliseerde land in de wereld. Ons land haalt een score van 91,96 punten op 100 en komt voor Oostenrijk (91,6) en Zweden (89,89). Dat blijkt uit een onderzoek van het Zwitsers Instituut voor Conjunctuuronderzoek en de Technische Universiteit van Zürich. Ons land bekleedt de derde plaats op 122 onderzochte landen voor de graad van sociale globalisering (90,66 op 100), de vierde plaats voor economische (92,33) en de tiende plaats voor politieke globalisering (93,37). Samen levert dat België een eerste plaats op. (De Tijd – CP – 2/2/2007)

'Globalisering kan een zegen zijn voor de wereld, als we er maar voor zorgen dat het een eerlijk proces wordt'.
Prof. Joseph Stiglitz, Nobelprijs economie

Uitgangspunt. Professor Joseph Stiglitz, Nobelprijswinnaar voor economie, voormalig economisch adviseur van president Clinton en hoofdeconoom van de Wereldbank, heeft niet zozeer kritiek op de globalisering zelf, maar wel op de manier waarop die nu tot stand komt. Als de (internationale) spelregels eerlijker zouden zijn, kan de wereld als geheel meer baat hebben bij het globalisatieproces.

Economische efficiëntie. Zonder passende overheidsregulering en overheidsinterventie leiden markten niet tot economische efficiëntie. Maar de internationale regelgeving, voor zover die er is, is oneerlijk. Ze is opgesteld in het voordeel van de rijke economieën en de besluitvorming is ontransparant en ondemocratisch. Als we de globalisering niet beter besturen, lopen we risico op een terugslag, zegt Stiglitz. Hij ontkent niet dat de landen, als geheel, meer bij de globalisering hebben gewonnen dan verloren, maar dit betekent niet dat alle mensen beter af zijn.

- Vrijmaking van laaggeschoolde diensten en meer migratie van laaggeschoolde arbeid; zelfs een bescheiden mate van openheid zou het mondiale bbp veel sterker doen stijgen dan de vrijmaking van het kapitaalverkeer.

- Één criterium voor oneerlijke handelspraktijken, dat zowel voor het interne als voor het internationale concurrentierecht zou gelden. Hij pleit ook voor een internationaal tribunaal dat moet toezien op eerlijke concurrentie.

- Een eerlijker internationaal stelsel van intellectueel eigendomsrecht, dat tracht één enkele wereldstandaard inzake intellectuele eigendom tot stand te brengen. Bio-piraterij (waarbij traditionele kennis van planten uit de ontwikkelingslanden worden gepatenteerd zonder enige vorm van vergoeding) moet verboden worden en traditionele kennis moet worden erkend.

- Stabilisatiefondsen waarin (een deel van) de opbrengst van de grondstoffenverkoop wordt gestort, als reactie op 'de vloek van de bodemschatten', waarbij ontwikkelingslanden die rijk zijn aan bodemrijkdommen het zo slecht doen.

- Een veralgemeende wetgeving op openbaarheid van informatie, zowel in ontwikkelde als in ontwikkelingslanden, zal corruptie en afwending van fondsen tegengaan.

- Als een hulpbron vrij door iedereen kan worden gebruikt, denkt niemand na over de nadelige gevolgen van het eigen gedrag voor anderen. Denk aan de opwarming van de aarde. Inzake het Kyoto-protocol moet iedereen meedoen en moet er een eerlijker systeem komen om de doelstellingen vast te leggen. Voor wie niets of te weinig doet moeten er effectieve sancties komen. Waarom de ontwikkelingslanden niet vergoeden voor het instandhouden van hun regenwoud? Tenslotte een eenvormige en veralgemeende belasting op de uitstoot van CO², een koolstofbelasting.

- Een mondiale mededingingswetgeving en een mondiale mededingingsautoriteit, net als mondiaal maatschappelijk verantwoord ondernemen, mondiale regels tegen corruptie en een internationale faillissementswetgeving

- Een mondiaal reservevaluta, waarmee de millenniumdoelstellingen kunnen worden gefinancierd.

(Uit: Eerlijke globalisering, door Joseph Stiglitz)

'Vandaag moet de Europese Unie de middelen krijgen om te kunnen antwoorden op de uitdagingen van de globalisering'.
Prof. em. Mark Eyskens, minister van Staat, voormalig premier en minister van Buitenlandse Zaken

Europa. De lidstaten van de EU zijn individueel niet in staat om een adequaat antwoord te geven op de effecten van de globalisering. Individuele protectionistische maatregelen of concurrentievervalsende maatregelen zijn in de EU verboden. Alleen een gezamenlijke benadering kan het gewenst effect hebben, tot baat van alle lidstaten. Hier kan de EU zijn meerwaarde tonen.

'De economieën in het Zuiden zullen een belangrijke motor worden van de wereldeconomie en hun afzetmarkten zijn onontbeerlijk'.
Peter Torreele, directeur WEF, Genève

Ingehaald. '2007 wordt een scharnierjaar, zegt Peter Torreele, directeur bij het Wereld Economisch Forum (WEF). Azië haalt het Westen definitief in, de macht gaat naar grondstoffenleveranciers en de consument zegeviert over de producent. In 2007 krijgen de ontwikkelingslanden een groter gewicht dan de westerse economieën Vooral de vier BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) zullen meer dan 40 procent van de wereldeconomie vertegenwoordigen. De handelsstromen tussen China, India en Afrika zijn de voorbije jaren vertienvoudigd'. (De Tijd, 24/1/2007)

'De globalisering wacht niet'.
JM Barroso, voorzitter Europese Commissie

Geen antwoord. 'De economische spelers wereldwijd merken dat ze in een vacuüm opereren, omdat onze structuren niet aangepast zijn aan razendsnelle veranderingen waarmee we vandaag worden geconfronteerd. Ze realiseren zich dat een reeks economische, geopolitieke en sociale verschijnselen opdoemt waar onze instellingen en leiders geen antwoord op hebben'. Zo ook is de Wereldhandelsorganisatie, zoals die nu als instituut is georganiseerd, niet opgewassen tegen de uitdagingen van de nieuwe wereldorde', besluit Peter Torreele.

Bescherming. Economisch nationalisme is een symptoom van een dieperliggend probleem. We kunnen de globalisering niet in de gewenste richting buigen als we de fundamentele oorzaken van het protectionisme niet aanpakken. Als we onze open economieën willen houden, moeten we een 'sociaal contract' (stempelgeld en herscholing, nvdr) ontwikkelen dat bescherming biedt tegen economische onzekerheid en ongelijkheid in onze samenlevingen (werkenden vs niet-werkenden, nvdr), zegt Peter Mandelson, Europees commissaris voor Handel. Het is een diepgewortelde politieke mythe, vooral in de VS, dat globalisering en een actieve welvaartstaat onverenigbaar zijn. Europa en de VS hebben veel meer te verliezen van het opgeven van onze openheid dan we denken, besluit hij.

'Het zwaartepunt van de wereld wordt door economische factoren bepaald, niet door politiek, ideologie of maatschappelijke waarden. Naarmate de rijkdom van de wereld zich naar het Oosten verplaatst, zullen macht en invloed volgen'
Nancy Doyal, voorzitter The International Forum

IJzeren wet niet meer geldig? Volgens Joschka Fischer, voormalig Duits minister van Buitenlandse Zaken, laat de opmars van China en Rusland zien dat het verband tussen economische ontwikkeling en politieke modernisering geen ijzeren wet meer is. (Sedert 1989 heeft men deze ijzeren wet een grote geloofwaardigheid toegeschreven, nvdr). Blijkbaar, zo vervolgt Fischer, zijn er levensvatbare totalitaire alternatieven voor de westerse waarden vrijheid, democratie, rechtsstaat en markteconomie. China en Rusland lijden wel aan de ziekte van 'modernisering à la carte'. 'Op middellange termijn is modernisering ondeelbaar: het is alles of niets', besluit Fischer.

Aantrekkelijkheid. West-Europa is zijn leiderspositie als aantrekkelijkste investeringsregio ter wereld kwijt. China is nu nummer één, gevolgd door Centraal- en Oost-Europa (waar vooral Roemenië, Polen, Rusland, Hongarije en Tsjechië goed scoren). Dat blijkt uit de barometer van Ernst&Young over de mondiale actractiviteit. Centraal- en Oost-Europa waren ook goed voor 55 procent van alle nieuwe Europese jobs. 87 procent van de jobs in dit deel van Europa werd gecreëerd in de productiesector en de logistiek. (De Tijd – 5/06/2008) België handhaaft zijn positie als investeringsland in 2007.

Slimme globalisering. Nial Ferguson, een Britse professor-historicus gespecialiseerd in financiële en economische geschiedenis, stelde dat er 'behoefte bestaat aan een nieuwe, op consensus gebaseerde aanpassing van de mondiale wisselkoersen. Met andere woorden een nieuw soort Bretton Woods, via onderhandelingen eerder dan op basis van marktkrachten. De essentie van deze crisis is immers van geo-economische en geopolitieke aard. (De Tijd - D. Kriekemans/PSW/UA - 10/08/2011)

Crisis in groeilanden. Ook in de groeilanden staat de crisis toe. Het nieuws wekte des te meer onrust, omdat de groeilanden zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld tot de motor van de wereldwijde groei. De ontwikkelde landen liggen na de dubbele uppercut van de kredietcrisis en de schuldencrisis immers in de touwen. 'Geen paniek', bezweert Nicolas Field, van fondsbeheerder Schroeder. 'Dit is een normale conjunctuurcyclus. Een jaar geleden was iedereen bang dat de groeilanden zouden oververhitten en dat de inflatie de pan uit zou rijzen. Daarop is de rente verhoogd. Daar ondervinden we nu de effecten van. In 2012 reken ik op groei in de emerging markets. Misschien groeien ze niet meer zo sterk als de afgelopen jaren, maar hun rol van de wereldwijde groei zullen ze zeker niet kwijtraken.' (De Standaard - RM - 10/12/2011)

Slimme globalisering. Niall Fergussson, Brits historicus, stelt dat er behoefte is aan een nieuwe, op consensus gebaseerde aanpassing van de mondiale wisselkoersen. Een nieuwe soort Bretton Woods via onderhandelingen, eerder dan op basis van marktkrachten. De essentie van de crisis is immers van geo-economische en geopolitieke aard. Volgens Jeremy Rifkin zijn de economische, de energiecrisis en de klimaaatcrisis alle drie intrinsiek met elkaar verbonden. De wortels van de financieel economische crisis liggen volgens hem vervat in een ander probleem. De tweede industriële revolutie is uitgewerkt. De noodsituatie van 2008 toonde bovendien de limieten van een globalisering gebaseerd op conventionele energie. Ze leiden tot één conclusie: de beleidsmakers moeten alles op alles zetten om hernieuwbare alternatieven sneller doorgang te doen vinden. David Criekemans vervolgt: de financieel-economische storm is een unieke kans om een derde industrieel-economische revolutie invulling te geven. (De Tijd -10/08/2011)

Grenzen aan globalisering. Globalisering is geen onomkeerbaar fenomeen. Dat toont de nieuwe DHL Global Connectness Index. Die index geeft weer hoezeer landen met elkaar verbonden zijn door handel, migratie, investeringen en communicatie. Wat blijkt? De wereld is vandaag (einde 2012) minder een 'dorp' dan vijf jaar geleden. De globalisering kreeg een flinke dreun door de financiële crisis die midden 2007 losbarstte. Kapitaalstromen en handel kwamen sindsdien onder druk te staan, onzekerheid deed de blik naar binnen keren, op zoek naar houvast. Overheden trokken het belang van handel in twijfel. Volgens de auteurs overschatten we trouwens de mate waarin grenzen verdampen of afstanden gekrompen zijn. Transnationale contacten zijn significant kleiner dan we denken zegt het rapport. Zo vonden de meeste internationale contacten plaats binnen continenten, niet ertussen. Handel wordt voornamelijk gedreven tussen buurlanden. België is daar een voorbeeld van. Ruim de helft van onze export vloeit naar Duitsland, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. (De Standaard - JF Abbeloos - 30/11/2012)

Vrijhandel kost jobs. Wim Hoeckman leidt het grootste staalconstructiebedrijf in België. Volgens hem laten we de industrie in ons land ten onrechte doodbloeden onder druk van goedkope import. Politici binnen Europa en in eigen land stellen onze grenzen open voor import uit lageloonlanden. Natuurlijk kan je daar niet tegenop. Is protectionisme dan het alternatief? Hoeckman denkt van niet. Het probleem is dat vrijhandel al jaren het enige punt op de agenda is. Het resultaat is dat de industrie hier wegtrekt, zeker in tijden van crisis. Moet ik mijn productie naar de andere kant van de wereld verhuizen? Hoeckman zegt niet te pleiten voor het direct subsidiëren van bedrijven, maar wel 'voor een nieuwe handelspolitiek die rekening houdt met ecologische, sociale en kwaliteitsvoorwaarden'. (De Standaard - JF Abbeloos - 26/01/2013)

Ontaarde globalisering. Marc De Vos, docent UGent en directeur Itinera denktank, doet vijf verontrustende vaststellingen ivm de dumping van Chinese zonnepanelen: (1) De Europese commissaris voor Handel staat onder druk van verschillende lidstaten om het spel met China zacht te spelen. (2) Het (Chinese) nationale belang stond op het spel omdat China dreigde met willekeurige represailles. (3) Europa capituleerde krachteloos tegenover de Chinese bluf. (4) De EU speelde in dit dossier cavalier seul. (5) Precies doordat er alleen een akkoord met China kwam, is het probleem niet opgelost. De moraal van dit trieste verhaal is dat globalisering van binnenuit rot. Wanneer het moderne Westen zijn eigen principes verloochent, ontaardt de economische globalisering in een geopolitieke strijd die democratieën voorbestemd zijn te verliezen. (De Tijd - 20/08/2013)

Groeilanden
Voorzorgen
Eerlijke globalisering door Joseph Stiglitz
Machtsverschuiving
Een wereldregering?
Voedselcrisis
Staatsinvesteringsfondsen (SIF)
Multiculturaliteit

(25/09/2014)